Được tạo bởi Blogger.

Thứ Sáu, 9 tháng 12, 2011


1. Tháng 12 đã đến. Ngày đầu tiên của tháng, đánh thức bạn là một cơn mưa của đợt áp thấp ôm trùm lên miền Bắc, trời đất âm u ảm đạm. Nhớ ra đã có một ngày đầu tiên của tháng 12 năm nào, bạn tỉnh dậy, nhìn ra cửa sổ để thấy thằng cây khẳng khiu cởi trần trước cửa nhà đã khoác lên một lớp áo trắng mỏng. Rồi bạn thấy nhẹ lòng như thể gặp lại một người bạn cũ đã nhớ day dứt từ lâu, mà không biết là mình nhớ. Còn năm nay, tỉnh dậy thấy tiếng mưa rả rích ngoài cửa sổ, bạn chỉ mơ màng cuộn mình vào chăn. Tuyết, những bản nhạc Giáng Sinh, vở kịch các em nhỏ ở nhà thờ năm nào cũng tập từ tháng 9 để diễn vào thời gian này và cả sự chơi vơi của trạng thái lơ lửng - không cội rễ, tất cả đã lùi vào kỉ niệm.

2. Mỗi khi thế giới bé nhỏ của bạn đụng chạm với một thế giới lạ lẫm khác, bạn thường có xu hướng co mình lại để che đậy sự bối rối và để khỏi phải thấy mình lạc lõng. Lần đầu nói chuyện với một cô bé - người phụ nữ 19 tuổi, tay bế con gái nhỏ lên một, bạn rùng mình vì cú va chạm với những điều hoàn toàn mới mẻ. Khi mà đám cưới năm 18 tuổi không phải do bụng bầu, không phải một quyết định chớp nhoáng dại dột của hai cô cậu choai choai mới lớn, cũng không có gì đáng buồn hay đáng thương, mà ngược lại, chỉ là một điều đơn giản bình thường, còn cô bé - người phụ nữ kia vui buồn với những thăng trầm cuộc sống hôn nhân, con ốm, xây nhà mới, con tập đi, lợn được giá, và thản nhiên làm tất cả những điều ấy khi bạn - chưa bao giờ hết băn khoăn về sự thật là mình hơn cô bé ấy 2 tuổi -  vẫn hoang mang về những điều mơ hồ và không biết mình sẽ làm gì, ở đâu trong năm năm nữa.

3. Hiền biết em sẽ làm gì trong năm, mười và hai mươi năm nữa. Em biết mình sẽ ở đâu. Nhưng nếu câu hỏi đó giới hạn là ngày mai, tuần sau hay tháng tới, em sẽ khó trả lời. Mọi chuyện còn phụ thuộc vào thời tiết, vào đàn gà có khỏe mạnh qua đợt sương giá này hay không, hay sẽ bị rù rồi chết hết sạch. Vụ tới nhà có đủ thóc ăn hay không, ngoài ba bốn tháng lăn lộn ngoài đồng, đến khi lúa đã gặt rồi cũng phải xem trời có nắng to lên để phơi thóc, nếu mưa ẩm thóc sẽ lên mầm rồi hỏng hết. Tháng sau em sẽ làm gì phụ thuộc vào giá lợn còn lên xuống bấp bênh không, nếu ổn định em ở nhà bế con chăn lợn, còn nếu cứ lên xuống vùn vụt em sẽ xoay sang đi chợ buôn hoa quả, con gái để ở nhà bà nội trông. Mỗi khi được hỏi: "Em mong gì cho con cái sau này?" em lại cười ngượng nghịu và ngước nhìn bạn với ánh mắt câu-hỏi-thật-là-vô-nghĩa "Thì còn phải xem cháu nó sau này thế nào, có nuôi ăn học được không đã chứ ạ?" Ước mơ, hi vọng, mong muốn, mọi thứ chỉ gói gọn trong khoảng thời gian ba tháng trở lại, bằng đúng một vụ lúa, hoặc một đợt gà từ khi nhập chuồng đến lúc xuất, bởi vì xa xôi hơn thế nữa, em không tính toán được. Ba tháng sau sẽ phụ thuộc vào ba tháng trước, cuộc đời em bấp bênh như chiếc thuyền ở đầu ngọn sóng. Nếu con gái ốm phải vào viện một tháng, thu nhập một năm của cả nhà sẽ ra đi, có khi còn để lại nợ nần.

4. Khái niệm về lập kế hoạch, lựa chọn, sở thích, mong muốn, hầu như không hề tồn tại trong những người phụ nữ ấy. "Chị có thích việc chị đang làm không?" là câu hỏi họ không bao giờ hiểu. Tại sao lại có chuyện thích hay không thích ở đây, mọi việc chúng tôi làm đều là để sống, nếu không thích thì sao chứ? Đâu có nghĩa là chúng tôi có thể từ bỏ. Trong khi bạn mải mê với những "mình thích cái nào hơn?" "mình làm cái nào tốt hơn?" "mình sẽ ở đâu trong vài năm nữa nhỉ?" họ chỉ nghĩ về "làm sao để đóng tiền học cho con kì này?" "làm sao để xoay đủ tiền từ đàn vịt nuôi thêm hai con lợn nữa?" Bạn không phải lo về miếng ăn từng ngày, sự bấp bênh của bạn đến từ một tương lai có quá nhiều sự lựa chọn, do đó có quá nhiều khoảng trống cho những trăn trở về ý thích, khả năng, những điều người ta chỉ có thể nghĩ đến khi sự tồn tại cơ bản được bảo đảm. Còn với những người phụ nữ ấy, sự bấp bênh hiện diện từng ngày, nhưng về lâu dài, họ thanh thản vì chẳng bao giờ phải nghĩ liệu mình sẽ trở thành ai sau chục năm nữa.

5. Tháng 12 của bạn năm nay vi vu trên xe máy đi đường dài, mưa táp buốt mặt. Mỗi lần vào làng thấy rõ mình là người lạ, từ những ánh mắt đuổi theo, những câu xì xào bàn tán, và rõ nhất là bị chó làng đuổi, có vài lần suýt lao xuống ruộng và một lần ngã vào bụi dứa bị gai cào cho rách chân. Nhưng cùng lúc đó, bạn nhận ra nhiều gương mặt thân quen hơn khi đi trên đường, được nhiều em bé vẫy tay chào hơn, và trong những phút lái xe một mình, nghĩ ra thế giới của mình đang biến đổi dần dần, để những cú va chạm kia là những lần mở rộng ranh giới, chứ không khiến bạn chối bỏ rồi co rúm lại như những tháng 12 của quá khứ nữa.