Được tạo bởi Blogger.

Thứ Bảy, 8 tháng 10, 2011

1. Tôi nhận ra sự khác biệt giữa bố mẹ mình và bố mẹ các bạn cùng lớp từ rất sớm, mỗi khi cô giáo yêu cầu điền sơ yếu lí lịch. Phần nghề nghiệp của bố mẹ, mỗi lần một khác, tất cả những lần ấy đều khác phần đông các bạn trong lớp, và đều không đúng sự thật. Tôi luôn biết bố mẹ mình buôn bán, nhưng mẹ bao giờ cũng ghi là "nội trợ", còn bố ghi là "thợ thủ công", "hợp tác xã", hoặc "tại gia" gì gì đó. Tôi biết mẹ đã từng ở nhà nội trợ một thời gian dài, nhưng từ khi tôi vào lớp 1, tức là từ lúc việc điền sơ yếu lí lịch bắt đầu, bố mẹ đã mua một sạp hàng ở chợ Đồng Xuân, tức là mẹ làm việc ít nhất 10 tiếng một ngày. Tôi không biết làm việc nhà và giỏi nấu ăn như chị, một phần cũng vì mẹ không có thời gian ở nhà để dạy dỗ như mẹ đã từng dạy chị. Trong nhận thức của tôi, mẹ chưa bao giờ làm nghề "nội trợ". Tôi cũng không hiểu tại sao, đôi khi bố mẹ ghi nghề nghiệp của mình là "tiểu thương", thì dòng chữ đơn giản ấy thường đi kèm đôi chút xấu xổ. Nhưng tôi chưa bao giờ nói ra thắc mắc ấy.

2. Càng lớn lên, nhận thức về sự khác biệt càng rõ hơn. Bố mẹ tôi không bao giờ đi công tác như bố mẹ các bạn. Bố mẹ không có cơ quan. Hệ quả của hai điều trên là tôi không bao giờ có những món quà nhỏ từ các chuyến công tác, hay những lần tổ chức tặng thưởng cho các cháu đạt học sinh giỏi. Tôi đã luôn tự hỏi "công tác" nghĩa là đi đâu, làm gì, hay đó chỉ là một lý do người lớn bịa ra khi họ không muốn nói cho trẻ con một điều gì đó, cũng giống như cái cách họ thường trả lời "đi có việc" khi gặp một đứa trẻ tọc mạch. Bố mẹ tôi không có ngày nghỉ, không có kì lương. Bố mẹ không thích tặng quà, vì thế tôi đã luôn thầm ghen tị khi một đứa bạn kể về quà Trung thu cơ quan mẹ tặng, hay cái váy bố mua cho khi lĩnh lương. "Cơ quan" - đó là một khái niệm gần gũi với người khác và mông lung với tôi.

3. Lớp bốn, lớp năm, bắt đầu lờ mờ nhận thức được câu "sĩ nông công thương", những "con buôn kẻ chợ", tôi  bắt gặp mình thầm mong sẽ tình cờ gặp một đứa bạn nào đó cùng lớp khi đi mua sách cùng cô chú. Cô chú tôi là những người đưa tôi đi mua sách, và khuyến khích tình yêu với sách. Một đôi lần tôi rụt rè đề nghị bố đi mua sách cho, sau một vòng dạo qua hiệu sách, bố chỉ cho tôi mua một quyển với lý do "quá đắt". Tôi tưởng tượng trong đầu sẽ gặp một đứa bạn với những ông bố bà mẹ công chức khi tôi đang đi cùng các cô chú cũng là dân trí thức của tôi, và hối hận với mong muốn ấy ngay tức khắc. Nhưng đó là một trong những tưởng tượng dai dẳng suốt tuổi thiếu niên, có lẽ để khỏa lấp cho cái tâm lý thua kém tự bố mẹ vô tình gieo mầm trong tôi, nhưng không bao giờ thành hiện thực.

4. Mục tiêu, có lẽ là lớn nhất đời của mẹ tôi, là tất cả con cái đều có công việc ăn lương, chứ không phải buôn bán bon chen như mẹ. Mẹ hay nói về "ngày nghỉ", bởi vì mẹ làm việc cả năm trừ hai tuần tết. "Các cô ít nhất còn được thăm bà vào thứ bảy chủ nhật". Không cần quá thông minh để nếm được sự tủi thân trong câu nói đó. Trong suốt những năm tháng lớn lên, tôi chắp những mảnh vụn từ những kí ức trồi lên mỗi lúc một chút. Mười năm sau khi lập gia đình, mẹ ở nhà nội trợ và cố gắng chiều lòng gia đình nhà chồng. Thừa hưởng đức tính hiền lành và nhẫn nhịn từ bà ngoại, mẹ trải qua mười năm đó ít nhiều êm thấm. Nhưng tất cả những xích mích, căng thẳng, dồn nén, mẹ không đổ tại gia đình nhà chồng, mà đổ tại mình. Tại vì mẹ đã không đi làm, và không kiếm tiền độc lập, mặc dù những đồng tiền kiếm được từ việc kinh doanh của gia đình, phải đến 70% là công sức của mẹ.

5. Dù chưa quên mẩu tưởng tượng đã đeo bám suốt cả tuổi thiếu niên, tôi đã luôn trả lời thành thật khi được hỏi về nghề nghiệp của bố mẹ mình. Có nhiều người tỏ ra ngạc nhiên khi biết xuất thân của tôi không phải là một gia đình trí thức. Tôi không có một ông bố là nhà văn và một bà mẹ làm công tác phát triển, thế thì sao? (tuy nhiên tôi có các cô chú làm trong những lĩnh vực đó, và không thể phủ nhận tầm ảnh hưởng của những nhân vật này lên con người tôi). Nhưng khoảng cách giữa tôi và bố mẹ ngày càng lớn hơn. Tôi thực sự trở thành người mẹ tôi luôn tâm niệm: công chức ăn lương. Cùng lúc đó, tôi gia nhập vào hàng ngũ trí thức, trong khi bố mẹ mãi mãi ở lại hàng ngũ nhân dân lao động.

6. Tôi không hiểu tại sao mẹ đã giận dỗi và buồn bực đến thế khi tôi từ chối đưa lương cho mẹ giữ. Lý do của mẹ là "giữ hộ để mày dành dụm được", và "mày không đưa vì sợ mẹ tiêu mất chứ gì?". Cả hai lý do này đều không hợp lý, vì tôi nổi tiếng trong cả họ vì tính tiết kiệm (nhất là mỗi khi so sánh với bà chị tiêu tiền hoang phí), và suốt cả 4 năm đại học, tôi luôn giữ trong tay vài nghìn đô một lúc để tiêu trong cả năm.  Đã giải thích rất nhiều lần tôi muốn giữ chỉ để không phải giải trình về tất cả mọi khoản chi tiêu và nghe càu nhàu liên tục, chứ chẳng có gì liên quan đến sợ tiêu mất hay không. Rất có thể lý do là mẹ chưa chấp nhận được sự thật bây giờ tôi đã có thể độc lập về tài chính, nghĩa là tôi đã trưởng thành và có thể tách khỏi mẹ. Hoặc đơn giản chỉ là mẹ không "tiêu hóa" được khái niệm "tiền lương" và muốn quản lý tất cả mọi thứ như cũ.

Hay thật ra nó liên quan gì đến tâm lý lo lắng về khoảng cách ngày càng lớn giữa bố mẹ và những đứa con đang lớn lên và trở thành một tầng lớp khác?8

0 nhận xét:

Đăng nhận xét