Được tạo bởi Blogger.

Thứ Ba, 17 tháng 5, 2011

Sáng sớm một ngày tháng 5, tôi được đánh thức bởi tiếng búa thình thịch nện vào tường của nhà bên cạnh đang xây, tiếng đàn nhị rên rỉ não nề của một đám ma trong ngõ, tiếng loa phường ra rả vận động bầu cử là  trách nhiệm của mỗi công dân, tiếng những hồi còi kéo dài bực dọc của đám người đang ì ạch kéo nhau đi kiếm tiền - nghĩa vụ của mọi thể loại đời người, và tiếng nước chảy, tiếng gọi nhau í ới, tiếng bước chân huỳnh huỵch trên cầu thang. Hà Nội của tôi chào mừng ngày mới bằng một bản hợp âm lộn xộn các cung bậc rung lên từ những cái hỗn tạp hòa quyện vào nhau, làm ra những âm thanh mờ nhòa đến nỗi phần lớn những người sống trong nó không còn phân biệt được tiếng gì với tiếng gì.

Welcome to my world!
Hà Nội, điểm mút của nỗi nhớ cồn cào tôi ấp ủ trong ít nhất hai năm đầu xa nhà. Đó là đại diện của gia đình, của tình yêu, của sự chăm sóc và những tháng ngày vô lo vô nghĩ. Đó là thiên đường nơi tôi được sống trong đầy đủ, trong sự bao bọc và ngưỡng mộ. Đó là mảnh đất an toàn, tôi đứng ở một mỏm hơi nhô cao hơn toàn cảnh, không quá vượt trội để tôi kiêu ngạo về vị trí của mình, nhưng cũng không thấp đến nỗi tôi phải ngước lên nhìn ai thèm muốn. Tôi thoải mái trong cái kén của mình, và hầu như không nhìn xa hơn được đi đâu cũng vì thế.
Chỉ đến bây giờ, sau một thời gian dài xa nơi này, tôi mới nhận ra Hà Nội là một thành phố đong đầy mâu thuẫn.

Phố ban ngày khét mùi khói xe và nhựa đường cháy nắng, ban đêm lại được ướp trong một hương hoa tôi không rõ tên, nồng nàn thơm mát đến tê người.
Cầu Long Biên vừa là nơi vui chơi giải trí của nhà giàu, vừa là chỗ tụ họp kiếm kế sinh nhai của nhà nghèo. Những gia đình có tiền và có ngày nghỉ mỗi tuần dắt nhau ra đây đạp xe, những cô gái trẻ rủ nhau đến đây tạo dáng chụp ảnh, những tâm hồn nghệ sĩ  mới chớm khệ nệ vác những ống kính thật to để tập dượt tay chụp mắt ngắm. Cây cầu lớn nhất Đông Nam Á vào cái thời điểm nó được xây dựng ở thời Pháp thuộc, đến bây giờ, có lẽ chỉ còn là một dấu tích mơ hồ của một nét chấm phá trong nền văn minh châu Âu người Pháp đã từng nhăm nhe gán cho Việt Nam. Và cũng trên cây cầu đó, những em bé chưa đến 10 tuổi vạ vật ngủ trong giấc chập chờn không nhà. Dưới chân câu cầu đó, khi cả thành phố còn say ngủ, chợ hoa quả lớn nhất thành phố nhộn nhịp bán mua khi những vệt đêm còn đặc quánh hơi sương.

Thành phố này quả thật chứa trong nó rất nhiều mâu thuẫn. Của cái tươi đẹp lẫn cái xấu xí, của sự bon chen lẫn lòng vị tha, của giàu và nghèo, của truyền thống và phát triển, của xưa và nay, của bảo tồn và tàn phá. Của tôi hôm qua và hôm nay.


Những mái đình chùa cong cong nằm bên cạnh tòa nhà cao chọc trời.
Những biển tên bằng tiếng Hán cổ lẫn vào biển hiệu cửa hàng quần áo bằng tiếng Anh.
Những quý bà trả tiền triệu để cầm cây gậy golf đánh quả bóng bay không xa quá 5m trong nửa giờ. Những người đàn bà từ các tỉnh lân cận mỗi ngày gánh trên vai 50-70kg hoa quả, đi bộ hàng chục cây số dưới cái nắng chang chang để kiếm vài trăm ngàn đồng.
Một anh thanh niên trẻ xô ngã bà già khi chạy khỏi cái dùi cui của công an giao thông vì không đội mũ bảo hiểm. Một bác bảo vệ cười xòa thả cho cô gái trẻ đi khi cô này quên không đem theo tiền gửi xe.
Hàng ăn Nhật, Hàn, Tây Ban Nha, Ý với pizza, lẩu nướng, rượu sochu, sandwich được vận hành bởi người Việt và phục vụ người Việt. Hàng ăn Việt Nam truyền thống với rau muống xào tỏi, chè đỗ đen trân châu, xôi đỗ xanh được mở bởi người nước ngoài và phục vụ người nước ngoài.
Một người đàn ông đã ốm lay lắt cả chục năm, ngày ngày ngồi vất vơ ở vỉa hè gầy như cái xác ve, ai cũng nhìn thấy và không ai dừng lại. Đám ma của anh ta kéo dài hơn hai ngày, kèn trống inh ỏi và làng xóm góp mặt đầy đủ để tiếc thương cho người xấu số.

Có thể, rất có thể Hà Nội cũng chỉ là một đô thị bình thường thôi. Một metropolis giống như miêu tả của George Simmel cách đây hơn thế kỉ, về những người sống trong nó và sự cô đơn tột cùng của họ. Hà Nội mà tôi miêu tả không phải là Hà Nội thủ đô ngàn năm văn hiến bất di bất biến, cũng không phải một thành phố đang chuyển mình trong sự thay đổi chóng mặt, chỉ là thành phố nơi tôi lớn lên và sống phần lớn cuộc đời mình. Bản hòa âm nhộn nhạo của phố phường kia đã vang lên những cung bậc như thế hàng chục năm nay, nhưng hàng chục năm trước đó, có lẽ người ta đối xử với nhau theo cách khác.
Thành phố này có thay đổi hay chưa, tôi không biết. Nhưng tôi biết mình đã thay đổi.
Chẳng phải là tôi đã trở về với rất nhiều mâu thuẫn hay sao? Một đứa con gái đã xa nhà bốn năm, trong chuyến đi một mình lần đầu tiên đã bươn dài đến nửa vòng trái đất, thế mà khi về, sau buổi tối thứ ba không ăn cơm ở nhà, đã bị càu nhàu “đi gì mà đi khỏe thế?”. Và rồi, sau hành trình dài đến bốn năm, một chuyến đi dọc đất nước dài 10 ngày đã bị cấm cản thẳng thừng với lý do “quá nguy hiểm”.
Những mâu thuẫn và ức chế kiểu như thế, có lẽ tôi sẽ không bao giờ nhận ra nếu tôi chưa đi, để vùi mình trong những tháng ngày có thể thiếu sự săn sóc, thiếu những cái vỗ về, nhưng trong cái cô đơn quạnh quẽ nơi xứ người đó, những suy tưởng của tôi đã được thả ra để bay xa và lớn lên. Rồi khi trở về, tôi nhìn lại được những điều đã cũ bằng một cái nhìn mới, được tạo nên bởi khoảng cách và một sự lạ lẫm nhất định. Sự lạ lẫm đó, nó là một món quà quý chỉ có những người đứng ngoài xã hội họ đang sống mới được nhận. Một kẻ đi xa lâu ngày như tôi, âu cũng được hưởng chút hương hoa của điểm nhìn đã được làm mới bởi khoảng cách ấy.

Vậy là, tôi sung sướng khi được trở về vùng an toàn của mình, với rất nhiều tình yêu và sự bao bọc. Nhưng cùng lúc đó, tôi cũng thấy khổ sở vì những suy nghĩ của tôi không còn được ban cho những khoảng lặng và sự trống trải để lớn lên như xưa.
Rất có thể Hà Nội vẫn vậy. Chỉ có mình tôi là mâu thuẫn.

0 nhận xét:

Đăng nhận xét