Lưu trữ Blog

Được tạo bởi Blogger.

Thứ Sáu, 9 tháng 12, 2011


1. Tháng 12 đã đến. Ngày đầu tiên của tháng, đánh thức bạn là một cơn mưa của đợt áp thấp ôm trùm lên miền Bắc, trời đất âm u ảm đạm. Nhớ ra đã có một ngày đầu tiên của tháng 12 năm nào, bạn tỉnh dậy, nhìn ra cửa sổ để thấy thằng cây khẳng khiu cởi trần trước cửa nhà đã khoác lên một lớp áo trắng mỏng. Rồi bạn thấy nhẹ lòng như thể gặp lại một người bạn cũ đã nhớ day dứt từ lâu, mà không biết là mình nhớ. Còn năm nay, tỉnh dậy thấy tiếng mưa rả rích ngoài cửa sổ, bạn chỉ mơ màng cuộn mình vào chăn. Tuyết, những bản nhạc Giáng Sinh, vở kịch các em nhỏ ở nhà thờ năm nào cũng tập từ tháng 9 để diễn vào thời gian này và cả sự chơi vơi của trạng thái lơ lửng - không cội rễ, tất cả đã lùi vào kỉ niệm.

2. Mỗi khi thế giới bé nhỏ của bạn đụng chạm với một thế giới lạ lẫm khác, bạn thường có xu hướng co mình lại để che đậy sự bối rối và để khỏi phải thấy mình lạc lõng. Lần đầu nói chuyện với một cô bé - người phụ nữ 19 tuổi, tay bế con gái nhỏ lên một, bạn rùng mình vì cú va chạm với những điều hoàn toàn mới mẻ. Khi mà đám cưới năm 18 tuổi không phải do bụng bầu, không phải một quyết định chớp nhoáng dại dột của hai cô cậu choai choai mới lớn, cũng không có gì đáng buồn hay đáng thương, mà ngược lại, chỉ là một điều đơn giản bình thường, còn cô bé - người phụ nữ kia vui buồn với những thăng trầm cuộc sống hôn nhân, con ốm, xây nhà mới, con tập đi, lợn được giá, và thản nhiên làm tất cả những điều ấy khi bạn - chưa bao giờ hết băn khoăn về sự thật là mình hơn cô bé ấy 2 tuổi -  vẫn hoang mang về những điều mơ hồ và không biết mình sẽ làm gì, ở đâu trong năm năm nữa.

3. Hiền biết em sẽ làm gì trong năm, mười và hai mươi năm nữa. Em biết mình sẽ ở đâu. Nhưng nếu câu hỏi đó giới hạn là ngày mai, tuần sau hay tháng tới, em sẽ khó trả lời. Mọi chuyện còn phụ thuộc vào thời tiết, vào đàn gà có khỏe mạnh qua đợt sương giá này hay không, hay sẽ bị rù rồi chết hết sạch. Vụ tới nhà có đủ thóc ăn hay không, ngoài ba bốn tháng lăn lộn ngoài đồng, đến khi lúa đã gặt rồi cũng phải xem trời có nắng to lên để phơi thóc, nếu mưa ẩm thóc sẽ lên mầm rồi hỏng hết. Tháng sau em sẽ làm gì phụ thuộc vào giá lợn còn lên xuống bấp bênh không, nếu ổn định em ở nhà bế con chăn lợn, còn nếu cứ lên xuống vùn vụt em sẽ xoay sang đi chợ buôn hoa quả, con gái để ở nhà bà nội trông. Mỗi khi được hỏi: "Em mong gì cho con cái sau này?" em lại cười ngượng nghịu và ngước nhìn bạn với ánh mắt câu-hỏi-thật-là-vô-nghĩa "Thì còn phải xem cháu nó sau này thế nào, có nuôi ăn học được không đã chứ ạ?" Ước mơ, hi vọng, mong muốn, mọi thứ chỉ gói gọn trong khoảng thời gian ba tháng trở lại, bằng đúng một vụ lúa, hoặc một đợt gà từ khi nhập chuồng đến lúc xuất, bởi vì xa xôi hơn thế nữa, em không tính toán được. Ba tháng sau sẽ phụ thuộc vào ba tháng trước, cuộc đời em bấp bênh như chiếc thuyền ở đầu ngọn sóng. Nếu con gái ốm phải vào viện một tháng, thu nhập một năm của cả nhà sẽ ra đi, có khi còn để lại nợ nần.

4. Khái niệm về lập kế hoạch, lựa chọn, sở thích, mong muốn, hầu như không hề tồn tại trong những người phụ nữ ấy. "Chị có thích việc chị đang làm không?" là câu hỏi họ không bao giờ hiểu. Tại sao lại có chuyện thích hay không thích ở đây, mọi việc chúng tôi làm đều là để sống, nếu không thích thì sao chứ? Đâu có nghĩa là chúng tôi có thể từ bỏ. Trong khi bạn mải mê với những "mình thích cái nào hơn?" "mình làm cái nào tốt hơn?" "mình sẽ ở đâu trong vài năm nữa nhỉ?" họ chỉ nghĩ về "làm sao để đóng tiền học cho con kì này?" "làm sao để xoay đủ tiền từ đàn vịt nuôi thêm hai con lợn nữa?" Bạn không phải lo về miếng ăn từng ngày, sự bấp bênh của bạn đến từ một tương lai có quá nhiều sự lựa chọn, do đó có quá nhiều khoảng trống cho những trăn trở về ý thích, khả năng, những điều người ta chỉ có thể nghĩ đến khi sự tồn tại cơ bản được bảo đảm. Còn với những người phụ nữ ấy, sự bấp bênh hiện diện từng ngày, nhưng về lâu dài, họ thanh thản vì chẳng bao giờ phải nghĩ liệu mình sẽ trở thành ai sau chục năm nữa.

5. Tháng 12 của bạn năm nay vi vu trên xe máy đi đường dài, mưa táp buốt mặt. Mỗi lần vào làng thấy rõ mình là người lạ, từ những ánh mắt đuổi theo, những câu xì xào bàn tán, và rõ nhất là bị chó làng đuổi, có vài lần suýt lao xuống ruộng và một lần ngã vào bụi dứa bị gai cào cho rách chân. Nhưng cùng lúc đó, bạn nhận ra nhiều gương mặt thân quen hơn khi đi trên đường, được nhiều em bé vẫy tay chào hơn, và trong những phút lái xe một mình, nghĩ ra thế giới của mình đang biến đổi dần dần, để những cú va chạm kia là những lần mở rộng ranh giới, chứ không khiến bạn chối bỏ rồi co rúm lại như những tháng 12 của quá khứ nữa.

Thứ Bảy, 19 tháng 11, 2011

1. I had a weird dream the other night. I saw an old couple in a conversation. The man had died and now come back to talk with his wife. He asked if she wanted to come with him. She hesitated for a while, and finally said yes. But as soon as she decided to leave everything behind to be with him, he asked: "But who are you anyway?". I woke up that moment and couldn't sleep again, the old man's voice and his haunting question played itself in my mind over and over again. I tried but had no way to shake off the pain of the old woman. "He doesn't remember me", I didn't see, but I felt she was sobbing and broken hearted.
Death can separate people, but only temporarily. At least there is still hope afterwards about a reunion. But forgetfulness will do away with everything, all emotions, love or hatred, all memories, all relationships. If the other person doesn't remember you, you have never existed.

2. Every week, I allow myself to be with my love on Friday night only. So I open a book, and feed off my hunger for reading which has been held back all week when I have to take care of other work.
I crave for books more when I am upset, disappointed, sad, worried, jealous, or any negative emotions you can name. In other words, I like to read more when I want to avoid thinking about the current situation and be lifted to another world. Reading comforts me. I am addicted to it, more or less, because it is my way of keeping balance. Some people find solutions in drinking, dancing, drugs, sex, computer games. My escape is books. That's why I need to read to keep myself sane. Not only because I am so attracted to the intellectual or I can't wait to expand my knowledge, but a more practical reason is I can be, however temporarily, emerged in others' thoughts and leave mine for a while.
When I come back, usually the pain has subdued a lot and become much more tolerable. More than often I just go straight to bed after finishing reading. In that case the role of a book  is in a sense not much different from a bottle of wine. It helps me forget.
Same principle applies to music, except that books are thoughts and music is emotion. When I want to borrow someone's emotion to influence mine, like when I want to cry but couldn't, I listen to music, and then I could release all the stress in tears, no need for a verbal reason.

3. Reading to me, as drinking, dancing, listening to music or having sex to some others play the same role of creating another reality. This created reality overlays the real reality, and while people know the created reality sooner or later will vanish and leave them to cope with the real reality again, they still do it. That means, the act of engaging yourself in forgetfulness is addictive. You want to forget, you need to forget, and you love to forget. Every once in a while, people do a suitable activity (I can't drink nor dance, for example) to leave the real reality behind. Consider this way, sleep and especially dream, are also acts of forgetting. In sleep, we forget everything for 1/3 of our lives. In dream, we create, act out and participate in other realities, even just as audiences. We feel it, sometimes even physically move along with it, to such an extent that we get confused at the moment we wake up of which reality we are living in. We come back to the only one constant reality, namely our wakeful life, and keep on creating new overlays night after night, forget this dream as soon as we wake up, and forget the wakeful life as soon as sleep comes.
After all, we live a rhythm of alternative forgetting. Just like days and nights, birth and death.

4. So why does it hurt so much when we come to realize that we have been forgotten by someone we can not let go?

Thứ Ba, 15 tháng 11, 2011

She is at the age of 16, ready to get married next month, to a man she has known for barely 6 months, and into a future she is not sure of.
After all, there is nothing to be sure of in this life, don't you know that, baby?

She is the youngest of three, her two older brothers are in China, working and searching for their two step sisters, who were tricked and trafficked a few years ago. She has three step sisters, from her father's first and third wives (her own mother is his second wife). All three of them got trafficked to China. One has escaped and come back by herself, just to be arrested shortly for involvement with drugs. This sister, whose 5 years old son is  being taken care of by her mother, now spends her years prison to pay for a punishment she may not have deserved in the first place. Two out of the three step sisters are still missing. Her own brothers are looking for them, hope drying up every day they spend there without any trace of the two.
The little boy, whose mother is in prison, and father is unknown, lives with her and her mother. He is very naughty, but cute. Maybe he is their source of comfort and hope?

She dropped out of school after grade 5. She wasn't that much interested in schooling. Her family is poor, besides everyone thinks she has a mental problem. When she was young, she fell into a pond and almost died. That accident must have affected her brain. She doesn't know if it's true, that's what everyone says. Since then, she worked a bit on the fields, a bit in a restaurant, a bit in a nearby factory, or sometimes nothing at all.
What is the motivation to go to school for a girl with no money, no hope, and believes herself to be incompetent? What role does education play anyway? No one can guarantee that if you finish grade 12 you will be able to feed yourself for the rest of your life, while growing rice does.


She has a friend. This friend always tells her she can earn good money by working in a restaurant the latter  knows. She has come with this friend twice, to a place about 40km away from her own village. She didn't tell her mother or pack any clothes with her. "That will be taken care of" - her friend said. So she just waited for a good moment, walked out of the house and went straight to a person her friend had arranged to pick her up not too far from the house. Twice, her mother had gone searching for her and brought her back. One time, the people in that restaurant were particularly difficult and did all they could to prevent strangers from going inside. Her mother had waited for her outside and seized her the moment she appeared, ran back to the motorbike and drove home.
At the age of 16, we always listen to our friends and never take our parents seriously, don't we?


She doesn't believe her mother when she said her friend wanted to traffic her. It's just a job, like any other job, why couldn't that old woman understand? Her mother even wanted to file a complaint and report to the police, but with her in the house and no damaged done, the police would never lift a finger. People advised her mother to notify the Women's Union, but again, since no one is missing, the Women's Union staffs have their own problems to solve before sticking their noses into someone else's business. Her mother was frustrated, then helpless. She doesn't listen, and there is no one around to discipline her. Her mother works in construction site 10 hours a day, every single day of the week.
How does it feel to see someone so dear to your heart run straight to danger but you have no way to stop them? 


She met this guy, who is very much her first romance in life. He is 12  years older than her, a construction worker himself. He seems nice, and wants to marry her. Her mother has visited his family, and they are good as well. So the wedding is set. With nothing much to look forward to, she happily settles down to marriage, even though she is more like a kid herself. Her mother, dreads that she will be trafficked again, hopes that once married, she will no longer the target of traffickers, and a new role as a wife will do it magic. She will turn into a proper adult after the wedding, and the burden will be lifted from her mother's shoulders, who has already been pushed to the end of tunnels so many times before. Being a single mother almost all her life with the two sons away, the best solution her mother can think of is to give her daughter to a man, and hopes that he will take good care of her, because she has tried her best, but has failed to do that.
How much choice any of these women have over their lives, do you think?


Being a very young wife, and very likely a young mother, she virtually can't escape the circle of poverty. The wound in that family continues furthering down and even enlarging in more generations to come. The link was broken once, when her father decided to have multiple wives, and no one knows how much it will take to mend this rupture.
1.      She is the only daughter of a single mother. Her mother fell sick with poly- arthritis and became paralyzed when she was still a little girl. Her father left them and justified his decision by the pressure of having a son to continue the family line. “It’s better to fail two women than to fail all my ancestors and endure the weight they place upon my shoulders.” He probably had thought so.  She takes care of her mother ever since, and when it was the time for her to marry, she herself made a tough decision, perhaps much tougher than the one her father had made. She chose to never get married, in order to be with her old mother who cannot make any single body movement without help. She has a son, though, the result of a deliberate plan. She knew for sure the short-term contracted worker briefly passed by her life would never come back and claim the child, which works perfectly for her, because she does not have to leave her mother alone to follow the norm of moving into  husband’s family, but also have a child to fulfill her desire to be a mother. A single woman in a rural village, with a meager income of working in the construction site everyday and paddy fields, successfully takes care of both her paralyzed mother and young son. In a sense, she defeats fate, sickness, and the cruelty of patriarchy, and thrives on her own power, as whenever we see her, we always see a glowing smile on her face. 

2.      Unlike other single women in her village, she is very open about her family situation. But like most of them, she looks much older than her age, for all the burden, stress and pain she suffer from an unhappy marriage. At 42, she looks like a 60 years old woman. Her husband left her after the first child, who of course is a girl. He married another woman much younger than himself, had another three daughters, and desperately wanted a son, came back to her once more. Tolerant and scarifying, just like many other Vietnamese women, she forgave him, together they had one more child, who again is a daughter, and to completely prove his unfaithfulness, the man left once more, probably in the search for a son. Since then, she raised her two daughters on her own, with little support from family because they are just as poor. Most of her teeth have fallen off due to poor health, and with no access to opportunity and means of production, her brilliant daughter had to give up her dream of becoming a teacher because they couldn’t afford paying for university. She struggles, but she determines to send her second daughter to school, at least all the way through high school, because she values education and doesn’t want them to follow her path.

3.      She has a very complicated situation, but a very cheerful personality despite her life tragedy. She divorces her first husband, with whom she has 2 children. The first son lives with his father. The son has married, has one daughter but got divorced and the baby girl is now living with her mother. He is very much a playboy and sometimes comes to his mother to ask for money. The second daughter, Thủy, dropped out at grade 6. Thủy  is also divorced. She says her daughter is slow, but it’s common for divorced women to be conceived by villagers as not intelligent, slow or lazy. Thuy has started working in a factory about 20km from home a month ago and now she rents a room to stay there. Her youngest daughter is from another man. They have never been officially married, and now he is living in a province very far from Hanoi and doesn’t support her in anyway.

She was trafficked to China for 2-3 years and no one knows how she managed somehow to escape. Someone kidnapped her, the villagers reported to local police but no real effort was spent to search for her, probably because no one cared enough. After she came back, the Women’s Union helps by appealing their members to contribute their meager income to help her build a small house. All her children’s land is in her first husband’s village and the only piece of arable land she inherits is from her father.

4.      The stories of these three women, although a bit outstanding from an average circumstance, are not that striking or rare. They reflect the hardship Vietnamese women endure, especially women in rural areas. Being at the low end of a patriarchy system, women’s welfare are not considered important, and most of the time, that’s what they think of themselves, too. The men leave them for various reasons, most of which are not their faults. They struggle and suffer but never blame or complain. On the one hand, they are weak because they accept what is done to them, but on the other hand, they are strong and even unbreakable. They are like grass, small and ordinary, but they can bear all the storms and survive whatever obstacle life throws at them.

Thứ Tư, 26 tháng 10, 2011

1. Mỗi tuần một hoặc hai lần, bạn đeo kính râm to tướng, khẩu trang, áo chống nắng, đội mũ bảo hiểm có kính, nai nịt gọn gàng xé gió phi xe máy sang xã Nam Sơn huyện Sóc Sơn, nơi dự án bạn đang làm hoạt động. Con đường ấy bạn chia làm ba chặng: từ nhà lên cầu Thăng Long, từ cầu Thăng Long đến chỗ rẽ vào khu công nghiệp Nội Bài, và từ đó vào đến nơi những người bạn làm việc ở.
Quãng đường khoảng hơn 50km bạn đi mất tiếng rưỡi ấy không bao giờ yên ả. Bạn thường đi sau những xe tải chở rác xanh lè, đi cạnh những xe tải chở đất cát nâu thẫm, những xe khách cháo lòng kẽo kẹt đầy chặt người, xe công nông phun khói đen sì, xe lam dặt dẹo chở vô thiên lủng trăm thứ lộn xộn, xe máy chở những mẹt gà, hoặc hai người và một yên sau là gánh hàng khổng lồ của họ. Có những đoạn đường bụi đất bốc lên dày như sương mù, ô tô phải nhá đèn pha để ra hiệu cho người đối diện. Bạn lao vào những màn khói thải đen, đất đỏ rơi ra từ thùng xe, trộn lẫn với khói xám đốt rạ và bụi đường chỉ cần một bánh xe kéo qua là tung lên như đến vô tận.
Mỗi lần đi đoạn đường đó nhưng ngồi trong ô tô, bạn lại cám cảnh cho những người đi xe máy và tự hỏi không hiểu làm thế nào mình đã vượt qua tất cả những điều ấy. Rồi chỉ vài ngày sau, bạn ra nhập tập đoàn những chiếc xe máy nhẫn nại dò dẫm trong màn bụi, khói, đất, bùn, mờ mịt trong những ngày nắng khi đất khô và bẩn thỉu trong những ngày mưa khi đất ướt. Không bao giờ hết khổ. Nhưng rồi bạn nghĩ đến những gia đình sống ở đó, ngoài bụi đất còn phải chịu đựng những tiếng còi inh tai từ hàng đoàn xe tải rầm rập suốt ngày đêm, thế là bạn lại nhủ nỗi khổ của mình cũng chưa lớn lắm.

2. Những cái hố to như một cái ao nhỏ trên đường, kết quả của vô số các chuyến tải xe trọng tải lớn diễu hành liên miên trên con đường đó, luôn làm bạn nghĩ đến sự ra đời của Thánh Gióng. Khi người anh hùng truyền thuyết đấy được thụ thai, mẹ ngài có ướm chân mình vào một dấu chân to như cái hố trên đường kia không? Con đường thủng lỗ chỗ ấy, và những lỗ thủng mỗi ngày một sâu và rộng hơn sau mỗi bánh xe tải nghiến qua, còn làm bạn nghĩ đến những người phụ nữ bạn vẫn gặp. Liệu có bao giờ những lỗ thủng trong cuộc đời họ được vá lại, đơn giản như người ta đổ nhựa đường và mọi thứ sẽ trơn láng như chưa từng tồn tại? Hay đơn giản chỉ là họ quen với những vết thương há miệng ấy, và cứ thế sống bất chấp sự tồn tại của nó, và rồi mọi thứ cũng sẽ ổn? Con cái họ sẽ lớn lên, và những thế hệ sẽ nối tiếp. Cũng như bạn cuối cùng cũng đến được nơi cần đến, dù đường có gồ ghề và lưng với gáy bạn đau như dần sau mỗi chuyến đi.

3. Khi người phụ nữ ấy nói với bạn về ba đứa con gái riêng của chồng đã bị bán sang Trung Quốc, và bây giờ hai đứa con trai của chính cô cũng sang Trung Quốc để tìm các chị cùng cha khác mẹ, rồi chốc chốc lại liếc nhìn đứa cháu ngoại đang tay ôm ghế tay ôm mèo, con rơi của một trong ba chị em gái kia, thằng nhóc 5 tuổi vẫn ở với cô vì mẹ đang ở trong trại còn bố không nhận về, nó vừa là niềm vui vừa là gánh nặng, bạn không biết chính xác cô đang cảm thấy gì, nhưng chắc chắn không phải tủi phận, đau đớn, than phiền hay buông xuôi.
Khi một người phụ nữ khác nói về ba đứa con, kết quả của ba người đàn ông, không phải là ba mối tình mà là ba lần tin tưởng và ba lần bị phụ bạc. Tất cả những người đấy đã khiến chị yêu họ, để lại cho chị một đứa con, và ra đi với một thứ tài sản gì đó chị chắt bóp được. Bạn đã ngồi biết bao buổi chiều như thế, nhìn nắng chiếu xiên qua mái nhà dột, xiên qua mảng thóc vàng rực đang phơi ngoài sân, nghe tiếng gà mẹ dẫn con đi bới ăn quanh vườn túc túc, và chứng kiến những mảnh đời diễn ra trước mắt như một cuốn phim quay chậm.
Những lỗ thủng hầu như luôn được tạo ra bởi những người đàn ông. Bởi sự vắng mặt của họ: họ ra đi quá sớm, họ rời bỏ người phụ nữ ấy để chạy theo cuộc hôn nhân mới, hoặc họ chỉ bước vào rồi bước ra, chưa bao giờ công nhận đứa con mình để lại, và cũng không bao giờ công nhận một người phụ nữ đã bị họ làm hư hoại. Bởi sự có mặt vô tích sự của họ: họ uống rượu, họ cờ bạc, họ không chịu làm ăn.
Và những người phụ nữ - những con đường, vẫn tiếp tục bị làm thủng bởi những chuyến xe tải sầm sập lăn bánh để đến nơi họ muốn đến - cho dù việc đấy có làm những lỗ thủng ngày càng ngoác miệng rộng hơn.

4. Nhưng ngoài những vết thủng, con đường đi làm của bạn còn có những mảng mặt hồ lóng lánh ánh nắng, rập rờn cánh cò trong mùa lúa chín, và những mảnh màu xanh quẫy đạp. Có một điều gì đó rất quật cường trong màu xanh ấy, vì nó không chịu khuất phục những mảng bụi đất dày cộp bám vào do xe tải hất lên, và thách thức cả những nhà máy, xí nghiệp quanh đấy đang mở rộng và đe dọa sự tồn tại của ruộng đồng. Qua nắng, qua mưa, màu xanh đấy biến đổi nhưng không bao giờ biến mất, hết lúa lại đến ngô, rồi lạc, rau cải, sắn. Và con đường ấy đẹp, có lẽ vì màu xanh kia vẫn hiên ngang vươn lên, bất chấp bụi đất. Và bạn thấy được xoa dịu, bất chấp cánh tay, bắp chân, bả vai và cái gáy tê điếng. Và những người phụ nữ bạn gặp, vẫn sống và mang lại sự sống, bất chấp những nỗi đau.

I am so tired after a day of working from 8am to 9pm, driving alone for some 100km, and talking to so many people, explaning, judging, making decisions, reporting. Tomorrow, there are still many things awaiting me to finish.

I am so tired I just want to lie down, sleep, and think of nothing elses, including tomorrow.

I guess one day I will be so tired that I want to lie down, sleep and think of nothing else, including the next day. And I will be happy to not wake up in the morning after, so I won't have wish for another sleep.

I will have eternity to rest. Isn't that something very much worth looking forward to?

Thứ Năm, 20 tháng 10, 2011

Hôm nay, khi đứng chờ đèn đỏ, tôi nghĩ:

Không biết nếu bây giờ mình chết đi thì có những bạn nào sẽ vào Facebook của mình để trò chuyện, post những câu nhớ tiếc, và lần giở lại những gì tôi đã chia sẻ từ xưa?

Không biết mọi người sẽ làm thế trong bao lâu, rồi dần dần account của tôi sẽ chìm vào quên lãng?

Không biết có ai rơi nước mắt khi đọc  những điều tôi viết, nghe những bài hát tôi thích, xem những đoạn youtube tôi thấy hay?

Không biết có bạn nào viết note nhớ thương rồi tag tôi vào những ngày giỗ, để mọi người cùng comment và hồi tưởng?

Facebook sẽ không phủ bụi như một tấm ảnh, cũng không phủ xanh cỏ như một ngôi mộ, nhưng trang facebook của một người đã mất đi sẽ dừng lại sau một thời điểm nào đó, khi một người bạn vào và nhìn thấy post cuối cùng đề ngày cách đây cả chục năm rồi.

Ở một khía cạnh, facebook giống như một mảnh đất ảo đóng tên tôi, có hình ảnh, âm thanh, tính cách của tôi thấm đẫm trong nó, và nó sẽ sống sau khi tôi chết. Nhưng ở một khía cạnh khác, cũng như cái chết vật chất, người ta biến mất khi không còn được nhớ đến, facebook của tôi sẽ chấm dứt sự tồn tại sau khi chủ nhân của nó chết không lâu, bởi vì sẽ không còn ai lai vãng nữa.

Cái ảo, dù không bị ràng buộc bởi thời gian và không gian như cái thật, nhưng cũng không thể tồn tại nếu cái thật đã mất đi.

Vậy thôi, nghĩ đến đó thì tôi về đến nhà.
- Is it wrong to miss someone who lives 10 minutes driving away from you? And after trying to arrange a coffee time with them for 2 weeks you still couldn't come up with an appointment?
- Is it wrong to always have to book mark what you want to read, and time after time, the links you save in your "to be read" folder have increased to almost uncountable, but you still have to add more because you don't have time to read what you want to?
- Is it wrong to look back to your own hand-written notes and don't understand what you were thinking at that moment?
- Is it wrong to reminisce about yourself?
- Is it wrong to not see your family for a few days in a row because you always leave early and come home late?

Probably not. I don't know.
I don’t like how the concept of “Women’s Day”, be it “International Women’s Day” or “Vietnamese Women’s Day” is materialized. This day, in 1930, the Vietnam Women’s Union was founded, and probably many women’s rights got approval after this point. It is a day to celebrate women’s empowerment, not a day to buy expensive flowers, send cards and text messages with empty words, spend money on a feast with co-workers, or go out for a drink.

Yesterday when I drove on my little bike at around 9.30, there were still people, exhausted but still hopeful, trying to sell their roses on Ba Trieu Street. This day is not for them. Actually, it is only for a very small number of people who have a good life in the cities. For the majority of Vietnamese women, October 20 doesn’t mean flowers or good words (even if they are empty). There are no acts of appreciation. They will work just as hard as any other days. Their husbands and children will demand their attention and care, just as much as any other days. This day is not for them. It is simply not.

A day like this can be dangerous. Because it gives the most advantaged women, those who are educated, in a position to act, with power and voices a chance to be praised. It gives the most educated and socially conscious men an opportunity to fulfill their roles at face value. But indeed, the way this day is celebrated is so dangerous, because it lures the most potential agents for changes into hallucination. Men accomplish their responsibilities and women satisfy with being appreciated!

Those who need appreciation, equality and empowerment the most, sadly but forever true, are also those whose voice is never loud enough to be heard or maybe they never really consider themselves worth listening.
So, how would I like to see a Vietnamese’s Women Day celebrated? Maybe a decree for women’s right is passed, a shelter and support centre for women is open, a good story about a good woman is shared. There can be many ways, just not the bustling crowd looking for fun and the sad ending for so many beautiful flowers in green trash cans the next morning. The mere sight of this superficial result of all celebration is enough to render every nice word hollow.

I don’t need a specific day to be told it’s good to be a woman. If you want me to know it, you can say so any other day. But on this special day, if you want to really appreciate a Vietnamese woman, read something like this, then you will understand why I seem so easy to frustrate sometimes.

  

Thứ Bảy, 8 tháng 10, 2011

1. Tôi nhận ra sự khác biệt giữa bố mẹ mình và bố mẹ các bạn cùng lớp từ rất sớm, mỗi khi cô giáo yêu cầu điền sơ yếu lí lịch. Phần nghề nghiệp của bố mẹ, mỗi lần một khác, tất cả những lần ấy đều khác phần đông các bạn trong lớp, và đều không đúng sự thật. Tôi luôn biết bố mẹ mình buôn bán, nhưng mẹ bao giờ cũng ghi là "nội trợ", còn bố ghi là "thợ thủ công", "hợp tác xã", hoặc "tại gia" gì gì đó. Tôi biết mẹ đã từng ở nhà nội trợ một thời gian dài, nhưng từ khi tôi vào lớp 1, tức là từ lúc việc điền sơ yếu lí lịch bắt đầu, bố mẹ đã mua một sạp hàng ở chợ Đồng Xuân, tức là mẹ làm việc ít nhất 10 tiếng một ngày. Tôi không biết làm việc nhà và giỏi nấu ăn như chị, một phần cũng vì mẹ không có thời gian ở nhà để dạy dỗ như mẹ đã từng dạy chị. Trong nhận thức của tôi, mẹ chưa bao giờ làm nghề "nội trợ". Tôi cũng không hiểu tại sao, đôi khi bố mẹ ghi nghề nghiệp của mình là "tiểu thương", thì dòng chữ đơn giản ấy thường đi kèm đôi chút xấu xổ. Nhưng tôi chưa bao giờ nói ra thắc mắc ấy.

2. Càng lớn lên, nhận thức về sự khác biệt càng rõ hơn. Bố mẹ tôi không bao giờ đi công tác như bố mẹ các bạn. Bố mẹ không có cơ quan. Hệ quả của hai điều trên là tôi không bao giờ có những món quà nhỏ từ các chuyến công tác, hay những lần tổ chức tặng thưởng cho các cháu đạt học sinh giỏi. Tôi đã luôn tự hỏi "công tác" nghĩa là đi đâu, làm gì, hay đó chỉ là một lý do người lớn bịa ra khi họ không muốn nói cho trẻ con một điều gì đó, cũng giống như cái cách họ thường trả lời "đi có việc" khi gặp một đứa trẻ tọc mạch. Bố mẹ tôi không có ngày nghỉ, không có kì lương. Bố mẹ không thích tặng quà, vì thế tôi đã luôn thầm ghen tị khi một đứa bạn kể về quà Trung thu cơ quan mẹ tặng, hay cái váy bố mua cho khi lĩnh lương. "Cơ quan" - đó là một khái niệm gần gũi với người khác và mông lung với tôi.

3. Lớp bốn, lớp năm, bắt đầu lờ mờ nhận thức được câu "sĩ nông công thương", những "con buôn kẻ chợ", tôi  bắt gặp mình thầm mong sẽ tình cờ gặp một đứa bạn nào đó cùng lớp khi đi mua sách cùng cô chú. Cô chú tôi là những người đưa tôi đi mua sách, và khuyến khích tình yêu với sách. Một đôi lần tôi rụt rè đề nghị bố đi mua sách cho, sau một vòng dạo qua hiệu sách, bố chỉ cho tôi mua một quyển với lý do "quá đắt". Tôi tưởng tượng trong đầu sẽ gặp một đứa bạn với những ông bố bà mẹ công chức khi tôi đang đi cùng các cô chú cũng là dân trí thức của tôi, và hối hận với mong muốn ấy ngay tức khắc. Nhưng đó là một trong những tưởng tượng dai dẳng suốt tuổi thiếu niên, có lẽ để khỏa lấp cho cái tâm lý thua kém tự bố mẹ vô tình gieo mầm trong tôi, nhưng không bao giờ thành hiện thực.

4. Mục tiêu, có lẽ là lớn nhất đời của mẹ tôi, là tất cả con cái đều có công việc ăn lương, chứ không phải buôn bán bon chen như mẹ. Mẹ hay nói về "ngày nghỉ", bởi vì mẹ làm việc cả năm trừ hai tuần tết. "Các cô ít nhất còn được thăm bà vào thứ bảy chủ nhật". Không cần quá thông minh để nếm được sự tủi thân trong câu nói đó. Trong suốt những năm tháng lớn lên, tôi chắp những mảnh vụn từ những kí ức trồi lên mỗi lúc một chút. Mười năm sau khi lập gia đình, mẹ ở nhà nội trợ và cố gắng chiều lòng gia đình nhà chồng. Thừa hưởng đức tính hiền lành và nhẫn nhịn từ bà ngoại, mẹ trải qua mười năm đó ít nhiều êm thấm. Nhưng tất cả những xích mích, căng thẳng, dồn nén, mẹ không đổ tại gia đình nhà chồng, mà đổ tại mình. Tại vì mẹ đã không đi làm, và không kiếm tiền độc lập, mặc dù những đồng tiền kiếm được từ việc kinh doanh của gia đình, phải đến 70% là công sức của mẹ.

5. Dù chưa quên mẩu tưởng tượng đã đeo bám suốt cả tuổi thiếu niên, tôi đã luôn trả lời thành thật khi được hỏi về nghề nghiệp của bố mẹ mình. Có nhiều người tỏ ra ngạc nhiên khi biết xuất thân của tôi không phải là một gia đình trí thức. Tôi không có một ông bố là nhà văn và một bà mẹ làm công tác phát triển, thế thì sao? (tuy nhiên tôi có các cô chú làm trong những lĩnh vực đó, và không thể phủ nhận tầm ảnh hưởng của những nhân vật này lên con người tôi). Nhưng khoảng cách giữa tôi và bố mẹ ngày càng lớn hơn. Tôi thực sự trở thành người mẹ tôi luôn tâm niệm: công chức ăn lương. Cùng lúc đó, tôi gia nhập vào hàng ngũ trí thức, trong khi bố mẹ mãi mãi ở lại hàng ngũ nhân dân lao động.

6. Tôi không hiểu tại sao mẹ đã giận dỗi và buồn bực đến thế khi tôi từ chối đưa lương cho mẹ giữ. Lý do của mẹ là "giữ hộ để mày dành dụm được", và "mày không đưa vì sợ mẹ tiêu mất chứ gì?". Cả hai lý do này đều không hợp lý, vì tôi nổi tiếng trong cả họ vì tính tiết kiệm (nhất là mỗi khi so sánh với bà chị tiêu tiền hoang phí), và suốt cả 4 năm đại học, tôi luôn giữ trong tay vài nghìn đô một lúc để tiêu trong cả năm.  Đã giải thích rất nhiều lần tôi muốn giữ chỉ để không phải giải trình về tất cả mọi khoản chi tiêu và nghe càu nhàu liên tục, chứ chẳng có gì liên quan đến sợ tiêu mất hay không. Rất có thể lý do là mẹ chưa chấp nhận được sự thật bây giờ tôi đã có thể độc lập về tài chính, nghĩa là tôi đã trưởng thành và có thể tách khỏi mẹ. Hoặc đơn giản chỉ là mẹ không "tiêu hóa" được khái niệm "tiền lương" và muốn quản lý tất cả mọi thứ như cũ.

Hay thật ra nó liên quan gì đến tâm lý lo lắng về khoảng cách ngày càng lớn giữa bố mẹ và những đứa con đang lớn lên và trở thành một tầng lớp khác?8

Chủ Nhật, 2 tháng 10, 2011


Last time when I mention this issue in my blog, it was only a complaint from a concerned mother who sent her child to one of Bloom's study trip. The borrower her money funded a loan for didn't use it for dogs, so it raised concern, but did no harm. All we needed to do was to assure her that we would never support or engage in practicing animal cruelty. But till then, none of our borrowers want to borrow money to raise dogs. But the fear has finally come true. There is one request for loan to raise dogs, from a particularly difficult situation.

This matter has been discussed, and the result is likely to be a big "NO", because of the worry that "one bad comment/review on tripadvisor will hurt the business so bad". Precisely because Bloom is so young and dependent on words of mouth, we don't dare to do anything against the taste of our clients. And everyone knows where the most forceful animal activists come from. The West, of course. It is also where the most of our money come from.


So one disadvantage of combining tourism with mircrofinance is the need to please consumers. We more or less produce a service, they consume it, if they are happy, they pay, and with their money, we grow. When the customers have different values and beliefs than the people at the other end of this consumption, namely those who love eating dogs and rely heavily from money earned from them, this can create strains. If customers is more valued, i.e. demand of capital is higher than supply for capital, then it's their value and beliefs that are taken into account.


This particular woman is a special case. Here is what I wrote about her and put in the borrowers' database:


Family Background: Ms. Ly has a very complicated situation, but a very cheerful personality despite her life tragedy. She divorces her first husband, with whom she has 2 children. The first son lives with his father. The son has married, has one daughter but got divorced and the baby girl is now living with her mother. He is very much a playboy and sometimes comes to his mother to ask for money. However, Ly insists that she never gives him any money, just food. The second daughter, Thuy, finished grade 6 and lives with her. She has married and also got divorced. Ly says her daughter is slow, but since it’s common for separated women to be conceived by villagers as not intelligent, slow or lazy, we don’t take it much serious. Thuy has started working in a factory about 20km from home a month ago and now she rents a room to stay there. Ly’s youngest daughter is from another man. She is now in grade 4 and her tuition is two million a year. From Quyet, we know that they have never been officially married, but now he is living in a province very far from Hanoi.
Quyet also told us that Ly was trafficked to China for 2-3 years and she managed somehow to escape. Someone kidnapped her against her will but not many details are known to the villagers. The house she is living in now was contributed by the women’s union. Lien Xuan is her natal home, so she doesn’t own much land here since all her children’s land are in her first husband’s village. Ly inherits one unit of land from her father.
She took a small loan from the Social Policy Bank a few years ago and fully paid and has no existing debt.



But she won't get a loan, as long as it is against the belief that dogs should not be eaten, held by those who supply the capital for her loan.
Isn't it very much imposing what you think are right on others? And you claim that you are trying to experience true and authentic Vietnamese culture, just want to do good and feel happy to make a difference? And what about "an equal exchange relationship"?

So the question is not whether we should eat dogs or not, but rather it is whether we should, according to our love for dogs and animal ethics backed by a comfortable life and secure livelihood, deny a woman a chance to feed her children and improve her life?
Thật không ngờ rồi cũng đến cái ngày mình ở vị trí của một người đi làm và tự nhủ: "không có thời gian để viết vu vơ." Không chỉ để viết, mà còn để nghĩ và cảm nhận nữa. Không có thời gian để nghĩ ngợi dông dài, bởi vì làm xong những gạch đầu dòng hay những đầu việc được giao qua email, tin nhắn, điện thoại, ngẩng đầu lên hai mắt đã díu vào nhau.
Lúc nào cũng có vô số ý nghĩ quay cuồng trong đầu cần được thoát ra, nhưng vì không kịp, nên khi quay lại những ý nghĩ đã xẹp xuống hoặc trôi mất.


Ngày mai là lần nhận lương thứ 3, tức là đã đi làm được 3 tháng thiếu 10 ngày. Cuộc sống đi làm dễ cuốn trôi đi, và chẳng cần biết mình đang hướng tới cái gì ngoài sự phình to của cái tài khoản ngân hàng. Không suy tính mơ tưởng dông dài nữa, nhưng cũng không vì thế mà dễ chịu hơn, khi lại tự hỏi mình "tiếp theo sẽ thế nào?". Cứ thế này, tức là đi làm đủ ăn đủ tiêu, vui vẻ vừa vặn, thì không đành lòng. Nhưng không phải thế này, thì lại chưa biết nên thế nào tiếp.


Bỗng một hôm xem các yêu cầu được gửi đến cho KNYT từ một ông bố gửi cho con gái đang đi du học. Có những dòng rất dễ thương như thế này: 
"Khi nghĩ về những ngày đã qua. Có những điều không thể. Nhưng yêu thương là có thể....
Vậy mà thật buồn cười là....những lời thương yêu đôi khi lại khó nói đến không ngờ, và đã vô tình đâu lại làm con người ta đánh mất những thứ đôi khi không muốn một chút nào....

Gửi đến con gái của papa đang ở một phương trời xa kia !
Có lẽ với papa mà nói, thì chắc từ lâu lắm rồi, việc viết thư gửi người mình yêu quý, dù bằng tay hay qua email, cũng thật là xa xỉ làm sao.....
Nói thế nào nhỉ, một người khô cằn và thô vụng, không hay biểu lộ cảm xúc ra ngoài như ông già của con đây, đã chót coi việc ngồi lạch cạch viết những dòng tâm sự của mình ra cho người khác biết là một việc mệt mỏi mất rồi, con gái ạ.....

Nhưng từ giây phút tiễn con đi du học đến tận ngày hôm nay - là sinh nhật của con - mà papa vẫn chưa làm gì được cho con - đã khiến papa thấy buồn lòng rất nhiều, và thật muốn làm 1 cái gì đó để thay cho lời xin lỗi cứ chực ở cửa miệng mình mà không tài nào thốt lên với con được...
Vậy thì, những dòng chữ này không phải đến mức quá tồi tệ chứ"


Lúc đầu đọc không thể tin nổi là có một ông bố, chắc cũng phải U50, vì đã có con gái đi du học rồi cơ mà, lại có thể viết như thế, tự gọi mình là "ông già của con đây", và gửi những tình cảm ấy đến cho một chương trình radio trên mạng, được làm bởi những đứa nhóc cũng tầm tuổi con gái mình. Đã rất vui, vì không ngờ rằng chương trình có thể chạm tới những người như thế, thực sự giúp những người không bao giờ thể hiện tình cảm có thể nói ra, chứ không phải chỉ là tập hợp của những tâm hồn đang yêu và sướt mướt.

Rồi sau đó, tự dưng nhớ ra những tình bạn mình còn đang duy trì được đều ít nhất hơn 5 năm rồi. Tám năm hoặc mười năm, có lẽ phải đi ăn mừng những tình cảm kì diệu này chứ nhỉ?

Hôm qua nhìn thấy bầu trời ở Nam Sơn xanh ngắt. Chẳng mấy khi thấy ở Hà Nội có bầu trời như vậy, nhất là nhìn thấy điều kì diệu ấy sau mấy ngày mưa bão xám xịt, đã rất vui và không thể cụp mắt xuống trong vòng 10 phút. Và dĩ nhiên không thể không nhớ tới chính mình, một ngày trong quá khứ, cũng từng ngước mắt nhìn không chớp bầu trời xanh như thế ở trường, trong ngày thu đầy nắng và gió, đến nỗi suýt vấp ngã.

Và mỗi chủ nhật lại được gặp gỡ với những người đang chu du theo đúng nghĩa của nó. Đi chỉ để được đi, được thấy, được biết, không phải để khoe, cũng không phải để tự hào rằng tôi biết nhiều hơn bạn. Ngồi bên mâm cơm mà mình hay giới thiệu là "tiêu biểu cho ẩm thực của miền Bắc Việt Nam", gồm rau muống xào, đậu phụ sốt cà chua, thịt rang tiêu, nem chay, trứng rán, dưa chuột chấm muối, xôi lạc, và nghe những câu chuyện họ mang đến từ những bước chân rải khắp nơi trên thế giới, từ Địa Trung Hải cho đến Tây Tạng, từ Bắc Cực cho đến Trung Quốc, và ngay lúc này họ đang ngồi cùng mình ở Việt Nam. Hôm qua đã suýt rơi nước mắt khi nghe kể về tình cảnh người Tây Tạng bị đô hộ và đồng hóa bởi Trung Quốc, sự buồn bã thê lương bao trùm cả miền đất hiền lành bị bóc lột. Nhưng dù sao thì cũng thấy biết ơn vì mình được nghe.

Mỗi chủ nhật về lại thấy tội lỗi vì mình vẫn chưa đụng gì vào công cuộc đi học. Lại thấy mình thật ù lì như một cái ao tù, và lại nhớ cái cảm giác lạc lõng và cô đơn ở một thành phố lạ, cho dù lúc nào trải qua nó cũng thấy tê tê.

Đi dạy, học sinh lớp 4 rất đáng yêu. Cô giáo bảo "viết mỗi từ mới 2 dòng", đã trả lời là "cứ viết đến khi nào thuộc thì thôi cô nhé". Ôi những em bé gái!

Dù không muốn những vẫn không thể tự ngăn mình thỉnh thoảng ngao ngán nhủ thầm: "Nhiều việc quá!". Ngoài đi làm, giờ còn dịch sách, đi dạy, tìm bài cho trang web. Mà ai cũng muốn mình làm thật tốt và thật nhanh. Cũng chưa đến nỗi mệt mỏi vì áp lực hay gì cả, vì phần lớn những việc mình đang làm đều do yêu thích hoặc tò mò. Nhưng cũng phải bỏ nhiều thứ vì không có thời gian nữa. Ví dụ như đi học tiếng Ý, tiếng Trung, đi các buổi tọa đàm, hội thảo, và cả kế hoạch viết bài gửi The Word nữa. Nhưng bận rộn cũng là một niềm vui.

Cả cái blog post này cũng đã không kết thúc được ngay một lúc, mà phải lưu bản nháp lại để viết làm nhiều lần, vì cứ viết được vài đoạn lại buồn ngủ và chán ngán. Nhưng dù sao thì cũng nên lưu lại những niềm vui hiếm hoi trong cuộc đời vốn nhiều đau khổ.

Nhân một tối đi ngủ từ 10h và tỉnh dậy lúc 4h sáng, cuối cùng cũng ghi chép được kha khá niềm vui.

Home is when I walk out of the shower and smell dinner being cooked.
Home is when I wake up in the morning and smell incense being burned.
Home is when I fall into bed and smell summer sunlight in the washed blanket.
Home is when I drive around streets and smell flowers blossoming at nights.
Home is when I open my windows and smell the mixture of wet earth and falling rain.

Home is when I press my noise against your neck and smell love.
- I have a house. I have a buffalo. Now all I need is you.
A very sweet proposal, isn't it?
That's how Felix responded when I told him that the three big achievements for a Vietnamese man is "buying a buffalo, building a house and marrying a girl." Only then can he be considered a mature man, probably in economic, social and sexual terms.

- Would you say yes?
- I don't know. I guess so.
I was contemplating how a buffalo might help a guy wins a girl's heart this time. I was busy transferring the worth of that particular animal to monetary and cultural value, in other words.

- You should take 20 buffalo, or maybe 3 houses.
Anu jumped in, drifted me back from my thoughts. It was still a very sweet request, pretty hard to resist actually

- But Van doesn't say anything. And she's the one I am asking. - Felix protested.
- You can be a middle man, Anu - I commented
- Yes, Im her broker. Now, what would you say? 3 houses at least? And one in West lake?
- Hmm, let me think, how about if I don't have any buffalo, can I do 3 cows instead?
- I don't know, Felix. I'll wait and see - I had no idea of the difference in value between cow and buffalo, didn't know what else to say, tried to play safe.
- See, Anu? Van will wait for me

The conversation kind of ended there. I still thought such a proposal is very sweet, and tried to imagine if there was any Vietnamese man in old time who actually did so, even though the concept of proposal of course doesn't really exist here (except for some Western - romantic style influences on young people), even now.

This is one of the things I love in my job, namely to hold pointless and out of blue conversations with my supposed-to-be superiors. They are more like friends, good friends.

After all, money is not the sole measurement of success. Right?
So is why everyone so surprised, perplexed, confused or disappointed when they hear of my salary?

Thứ Sáu, 23 tháng 9, 2011


Mỗi khi có một người nước ngoài, dù là đồng nghiệp hay khách, trầm trồ thốt lên rằng: "Ôi cánh đồng đẹp quá!", tôi lại tự hỏi nếu họ phải dựa vào cánh đồng đó để sinh tồn, liệu họ có còn thấy nó đẹp nữa hay không?

Cái gì lạ thì đẹp, phải rồi, nhưng nó đẹp khi người ta giữ khoảng cách với nó, nhìn một chút, có thể lại gần một chút, chạm vào một chút, nhưng không bao giờ thật sự đứng trong nó. Cũng như  những người nước ngoài ngồi trên ô tô máy lạnh qua những cánh đồng,  họ có thể lại gần bờ ruộng, đôi khi đi men theo những dải đất đắp cao lên để chụp ảnh chính mình lọt thỏm giữa những cây lúa vàng, hít hà mùi lúa chín thơm, chạm vào hạt thóc, nhưng rồi họ đi về.

Những cánh đồng có bóng nón lúp xúp là đẹp ư? Nếu bạn là người phải còng lưng cả ngày trên đồng, bạn sẽ nghĩ khác. Sự lãng mạn hóa vật chất chỉ có được khi người ta đã dư thừa vật chất. Người dân thấy lúa đẹp khi nó trĩu hạt, khi nó nuôi sống được họ. Đó là vẻ đẹp của sự thịnh vượng và no đủ, chứ không phải vẻ phất phơ vô dụng của một giống cây đơn thuần.

Những người khách nước ngoài hay hỏi "chị có đặt tên cho lợn không?", "có bao giờ các con chị yêu gà đến mức không cho mẹ bán không?". Tôi luôn ngại ngùng mỗi khi phải dịch những thắc mắc chân thành ấy. Chỉ có những người đã no đủ thừa thãi mới có thể ngạc nhiên khi thấy những con vật đáng yêu nhường kia bị thiếu thốn tình yêu thương. Và những câu hỏi như thế dường như luôn nhắc nhở những người phụ nữ nghèo về thân phận của họ và về khoảng cách của họ với những người da trắng. Chỉ có những người tây giàu có mới nghĩ ra được một thứ khái niệm lạ lùng như đặt tên cho lợn.

Cách xã  Nam Sơn nơi tôi làm việc khoảng 10km là một sân golf với vốn đầu tư hơn 10 tỉ đô. Báo chí nói về những dự án triệu đô tỉ đô sắp khởi công quanh khu vực. Mỗi lần tôi đến đó lại thấy một đoạn đường mới, một khung nhà mới, một công trình mới vừa được bắt đầu. Chỉ cách đây ba tháng, chỗ đất trũng mỗi khi mưa lớn tôi phải lội qua giờ đã có một cây cầu bê tông mới toanh thế chỗ. Những ngôi nhà đất mái ngói bị đẩy ra sát mép ruộng, để nhường chỗ cho những nhà cao tầng hồng chói lói của dân Hà Nội mua đất sẵn để dành.

Đồng nghiệp của tôi hay tiếc nuối khi nhìn thấy một cánh đồng nữa bị san phẳng. Đôi khi họ còn không muốn chụp ảnh những ngọn núi chúng tôi biết chỉ mấy ngày sau sẽ bị xẻ ra làm đường, để tránh đau lòng khi nhìn lại. Tôi không biết thái độ tiếc nuối như thế có đúng đắn không? Cánh đồng đẹp trong mắt của những người nhìn nó, chứ không phải những người phải dùng nó như phương tiện sống. Chẳng bao lâu nữa sẽ không còn những bóng nón trắng lom khom trên ruộng xanh - những người nước ngoài buồn bã vì điều đó. Nỗi buồn ấy có đúng không, nếu những người đang còng lưng kia dễ sống hơn khi ruộng của họ biến thành đường cao tốc?

Nhưng mặt khác, tôi cũng không biết sự tàn phá ồ ạt như thế có tốt hơn? Nhà cửa, đường xá, cầu cống, sân golf, khách sạn, khu du lịch sinh thái, họ sẽ phá vỡ sự cân bằng cả về môi trường và kinh tế của dân cư địa phương. Có thể lúc nào đó họ sẽ rút đi sau khi đã chán, để lại phía sau một bãi tan hoang, những ngọn núi trọc lốc và những con sông đục ngầu.

Như ánh mắt của thằng bé không còn được đi câu cá ở cái ao nhỏ ưa thích của nó mỗi chiều thứ 7 vì cái ao đó, kèm với khu đất giờ vẫn còn nhiều cỏ dại nhưng chẳng bao lâu nữa sẽ mọc lên một ngôi nhà to, đã được mua bởi một gia đình người Hà Nội. Thằng bé đứng từ xa nhìn ngó lom lom, một phần tuổi thơ của nó đã bị bán mất rồi.

Còn tôi thì vẫn chưa quyết định được mình nên vui hay buồn.

Thứ Năm, 22 tháng 9, 2011

You like to act. I like to think
We are, forever
Two different beings

I read. You talk
Your career choice never meets mine
We are, forever
Living under our own skies.

Sometimes I wonder
If I will ever fall for a great mind
And you, a neat business plan
Simply not the perfect other half
Somewhere, somehow, some other one, might be my man.

Or there might be no one.
And I am created to be perfect on my own. Yes, I can.
Because, after all
We are, forever
Two different beings.
I sometimes get annoyed with all the fussy posts on Facebook about fall, flowers, heart-touching weather and stuffs like that. I know I am very annoy-able, and I used to be like those people who flood my facebook homepage with posts about the ups and downs in their fragile, emotional worlds. But there are more to life than that, girls! If you just look out, you will see more than flowers.

It's becoming harder to work. Today's field trip was full of frustration. For some moments, I felt like I was begging people to accept the loan, which is true to some extents because we need borrowers for the fixed tours this week and the next. They said 2 million is too little. But what perplexed me the most is their sudden change in attitude. Now all of them say "no" to us. I speculate it must have to do with the police in the community. Because of some foreigners "element" involved, since the police was informed of our work 3 weeks ago, they have been trying to tighten their grip, either to protect "foreign guests" from being harassed by local people (which never happens the whole time we work there without their interfere), or to make sure that no negative comment about the government's competence and anything vaguely related is made in front of those who have the power to spread the message to the world. Or both.

Vietnamese people tend to be shy away from anything that may bring themselves to attention, not to mention police's attention. I don't blame them, indeed I find that in myself, too. The police perhaps haven't lifted a finger, but the mere understanding or unspoken message that for a friendly conversation with foreigners, borrowers may be watched a little bit more closely than their neighbours and held more responsibility than other civilians is enough. All of sudden, people who used to be so out-spoken and welcoming now uttered so many different excuses to not open their homes for us.

When you stay within the limit, you think you have a lot of freedom to do what you want. But the moment you slightly cross the border, you become aware of how tightly it wraps around you! I, suddenly (again) feel like I can sympathize better with refugees who left Vietnam to go abroad on boat. It wasn't entirely because they were afraid of death, or bitter of their loss, but also of the frustration they endured in a society where things are controlled, where everyone is afraid of the authority, or one another, and where every single word you say may be used against you. I felt the same way today.

How can a nation grow strong if the people are taught to be fearful? Fearful of harmless other human beings, just because they have white skin!

I have always been perplexed by the vast difference between facebook usage. Western people seem to use the social network to connect. They send message, post on wall, make comment in conversation, and post pictures to keep people updated on events happening in their lives. Vietnamese people seem to use facebook to present a picture of themselves. Of course all users put forth the image they want themselves to be, but Vietnamese users care less about connection than personal feelings, emotions, thoughts. Photos are not used to keep a line of events' date, but to portray personality. I am fascinated, but at the same time bored, how many facebook users use the same means to get to a fixed end. For example, if you want to present yourself as a girly, romantic, soft- hearted lady, you post pictures of yourself taken in a lotus pond, a flower field, a rice paddy, an old-looking wall, with the same poses for everyone. If you like to be seen as intellectual, you are likely to post links to articles, debates and like pages with "big name". If you belong to the "wanderers", people get to see a lot of dirty shoes, windy valleys, water-buffaloes on your page. So on and so forth. These are codes people use to achieve the same purpose. Even the outcomes are limited. You can only be such and such characters. Options are few.

I have always wondered. Why? Why are there codes? Why do the majority of facebook users, admittedly middle-class urban settlers with high education and instant access to the internet, fix themselves so easily in a set net of personality, so highly patterned that if you observe from afar, you can't find much distinction between one and the next? Of course each era has its own set of individuality, and why facebook?

Probably, just probably, because facebook (and other social network) is the only means given to people to express themselves. Lack of individual space, lack of freedom (such a relative term), and lack of access to platform, people do what they can to diversify in the midst of the allowed area, with the allowed codes. If you are implanted with a fear towards almost everything, and certainty with almost nothing, and  your self-value is as floating and breakable as a dry leaf on a swift stream, you will be happy with a little piece of the world you are allowed to see. If you venture out, see a little bit more than you are supposed to, you will find yourself pretty much trapped, and you will struggle. Struggle to fight, to flee or to accept, but still, it's a struggle.

Facebook is a good place to portray your personality if you live in a place where talking with a foreigner is considered potentially dangerous. How is that for a hypothesis?

Thứ Ba, 20 tháng 9, 2011

I was riding my bicycle, wearing some sort of clothes half my consciousness accepted while the other half faintly aware there was something wrong with the "style". I wandered in a small street, quite deserted, with some little stores. I checked out a pair of green flip flops, a pair of blue ones. The green pair were bigger and more comfortable, even though the blue pair was cuter with the face of a frog on each. I had a hard time deciding, so I just put them back on the shelf, didn't buy any. I also lingered at the make-up shelf and picked up a lipstick.

My mom called. She said I should be home in time for dinner. I got annoyed and grumpily replied that I would be back in a minute. She raised her voice, sounded like she was hurt: "Do you know what today is?". Then I realized it was her birthday. One day in October.

I determined to buy her a gift. More cycling, more checking up things. I concluded that a face cream is the best gift, because she would need to use it often. I stopped at another shop. Nothing worthwhile. I saw a sign of the brand "Essence". I hopped in. They said there was no cream for 50+ women in the store. I looked up the posters placed on top of each cream box, caught a wrinkle face, naively pointed at the picture and asked: "how about this one?". The whole group of sale girls broke out laughing, one mockingly explained that the product was eyebrow pencil, "don't you see it makes her face looks better even with wrinkle?" She said.

The girls kept giggling at my ignorance about beauty products. Meanwhile, I wondered if going straight home to be on time for dinner was a better birthday gift. "Would she be happier if I am home with no gift?". Deep down, I thought "yes", but I still wanted to find something. I walked out of the store, couldn't bear whisper and giggle anymore. I could feel their eyes chasing me up to the place I parked my bicycle. Seeing the miserable bike, they broke out laughing again.

I woke up. Cold and lonely. Told myself: "I wanted to leave".

Chủ Nhật, 11 tháng 9, 2011

Đời chúng ta nằm trong vòng chữ tôi. Mất bề rộng ta đi tìm bề sâu. Nhưng càng đi sâu càng lạnh.
                                                                  
                                                                                                (Hoài Thanh - Thi nhân Việt Nam)


1. Những bộ não hàng đầu của Facebook luôn tìm mọi cách để người ta dành nhiều thời gian cho sản phẩm của họ. Lợi nhuận của họ tăng nếu số người dùng facebook tăng, và  thời lượng truy cập của mỗi người trong số đó tăng.

2. Từ trước đến nay họ vẫn làm theo chiều rộng, tức là kết nối người dùng với nhau. Để chức năng tag trở nên dễ dàng hết mức có thể, tag ở ảnh, ở note, ở status. Ngày xưa tag phải gõ chữ @ lên trước tên, bây giờ chỉ cần gõ tên là danh sách gợi ý hiện ra ngay lập tức. Rồi comment thậm chí không cần phải nhấc tay khỏi bàn phím để ấn chuột, chỉ cần gõ enter, lại càng nhanh hơn nữa. Hơn nữa, xem ảnh cũng dễ dàng và nhanh chóng hơn, không phải chuyển khỏi trang người dùng đang mở. Tất cả mọi thay đổi đều nhằm thúc đẩy các hành động kết nối, sao cho nhanh, dễ dàng và hiệu quả hơn.

3. Nhưng rồi đến một ngày, facebook thấy đi theo chiều rộng để người này lôi kéo người kia vào xem ảnh của mình, comment trên status của mình vẫn chưa đủ. Họ đi theo chiều sâu, để những người dùng tự nhìn lại và đối thoại với chính bản thân mình của quá khứ. Như thế thì họ có nhiều chuyện để nói hơn không? Nếu được nhắc nhở bản thân mình đã từng thế nào, họ có dành nhiều thời gian cho nơi lưu giữ hơn không? Hay họ sẽ muốn quên đi và ghét bỏ nó? Mang một con người lại gần một con người dễ hơn hay mang một con người lại gần chính bản thân họ dễ hơn?

4. Người ta thường không nhớ bản thân mình đã từng thế nào, hay muốn tin rằng mình đã thay đổi. Ít nhất là với những người trẻ, đối tượng chính sử dụng facebook, họ không muốn thừa nhận rằng từ năm ngoái đến năm nay họ vẫn vậy. Xấu đi hay tốt lên, trăn trở nhiều hơn hay đã thanh thản bớt, chắc chắn họ phải có gì khác. Ví dụ như năm ngoái mơ thấy ăn bánh giò nóng trên vỉa hè nồng nàn mùi hoa sữa, năm nay mơ thấy được tăng lương, chẳng là khác nhau một trời một vực còn gì? Thế là hỉ hả ngồi vỗ đùi suy nghĩ (thật ra thì không vỗ), đấy, năm ngoái giờ này đang ở Canada mơ về Hà Nội, còn là sinh viên vô lo vô nghĩ chỉ mơ mỗi cái bánh giò, năm nay đã là người đi làm đang ở chính Hà Nôi đây rồi, hết vô tư vô định, chỉ mơ về tiền thôi. Vòng xoáy cuộc đời bắt đầu điên đảo rồi. Đấy, thay đổi ghê chưa?

5. Nhưng mà, quy luật thì vẫn thế thôi. Người ta mơ thấy cái người ta không có, và đang thèm mà không thể có. Lúc nhỏ mơ cái cụ thể, đơn giản, đáp ứng mong muốn ngay, như bánh giò, ăn vào là no bụng. Khi lớn sẽ mơ cái trừu tượng, phức tạp, đáp ứng nhiều thể loại mong muốn, có thể trong số đó chẳng có cái nào liên quan đến bụng dạ. Nhưng mà vẫn thế thôi, người ta mơ thấy cái mình không có.
Nhưng mà facebook cũng thành công. Để một người đối thoại với một người mà lôi kéo được 9 cái like và 13 cái comment, kể ra cũng chứng minh được một định lý: "con người lặng lẽ nhất, mà cũng ồn ào nhất khi họ tự đối thoại với mình"
- From the tour today:
I listened to a Finnish girl sharing her plan: "I will live here until the end of December, then I will travel for about 5 months, and then end up somewhere my boyfriend can find a job. But he works in the business sector so he will be able to find a job anywhere. I wouldn't worry about it. We have a small saving and we are gonna use it all for the travel. So, yeah, I don't know where I will be yet."
I find myself secretly desire to be in her place. Isn't that the style of life I want to live? Going somewhere, and somewhere else, and even somewhere else after that. They say you can get into the habit of constant moving. I don't know, but I am young, why should I waste these precious years to settle down, to get a good job, to secure a husband, or to bore myself to death? As long as we have enough to eat, we shouldn't worry too much, right?

- From the tour today:
I met Kim Huynh, the Australian professor from the Australian National University I have secretly admired from his writings. I have read everything he writes I can find online, and it's almost a childish excitement I felt for almost a week the moment I knew he was coming on this Sunday tour. It feels like having someone you know and like and admire from papers, coming into real life and talk to you. I don't have any idols. But when I like someone's writing, I can be a loyal fan. Especially towards the end, he told me in Vietnamese: "Write me an email. I will be here for another year. I am here to help people like you." I felt like flying, and still haven't landed yet.

- From the tour today:
Malte, my colleague, my superior, my supervisor, the ultimate COO of Bloom, complimented me on my progress in the role of a project assistant. Yesterday is the mark of my two months working for Bloom. After two months, I come to understand that he is very demanding, super hardworking and obsessed with being professional. But I appreciate him, his openness, honesty and encouragement. Although I didn't like it  a lot when he wrote me a long email to feed back on my performance, with a tiny point like "close your mouth all the time when  you chew food" and "don't talk with food in your mouth when we have guests with us" (and I thought I didn't), I still admit that Im grateful to work with someone like him. To quote him directly: "I really like your translation today. It's really simultaneous. It just gets better and better everyday. I sat there and 'wow, this is amazing' ".

- From the tour today:
The Former Head of the Women Union, who is supposed to speak for the interest of the women, talked about how divorces often happen because the wives are slow, lazy and have mental problems, but not because their husbands are alcoholic, abusive and lazy. To quote her: "Women here are very enduring, if their husbands drink and beat them, they can and will tolerate that. So most divorce cases are because the women themselves cause problems."

And it's my 7th tour today.

Chủ Nhật, 28 tháng 8, 2011

Khi nào Việt Nam đủ mạnh, người ta sẽ không gọi biển Đông là South China Sea nữa
Khi nào Việt Nam đủ mạnh, người ta sẽ không gọi Tết là Chinese New Year nữa
Khi nào Việt Nam đủ mạnh, người ta sẽ không gọi Đông Dương là Indo - China nữa
Khi nào Việt Nam đủ mạnh, người ta sẽ không gọi kháng chiến chống Mỹ là Vietnam War nữa

Và thế giới sẽ không chỉ biết đến Việt Nam, với quy chiếu địa lý là Trung Quốc, lịch sử là cuộc chiến tranh với Mỹ, và văn hóa là những ảnh hưởng của người Pháp.

Thứ Năm, 25 tháng 8, 2011

1.
- Vân có mơ ước gì không?
- Không. Tớ đang trong thời kì khủng hoảng ước mơ
- Có mục đích gì không?
- Không, tớ đã qua cái thời sống theo một vector có hướng, chăm chăm hướng theo một mục đích rồi
- Sống không có mục đích, không có ước mơ như Vân thì khác gì chết rồi?
- Ừ, nhưng mà không có thì đành chịu chứ biết làm thế nào.


2.
Hồi cấp 2, tớ đọc báo HHT, hay có các bài phóng sự về tình nguyện viên và khỏi phải nói, tớ rất muốn cũng làm được những việc ý nghĩa, mang lại cho người khác niềm vui, được cống hiến hết mình. Tớ tâm tâm niệm niệm một dòng của Đoàn Công Lê Huy: "Muốn trái tim có hình ngọn lửa, hãy dựng ngược nó lên." Và lớp 10, tớ bắt đầu tham gia vào một nhóm tình nguyện sinh viên tên là Những ước mơ xanh.
Rất buồn cười, ở trong nhóm "ước mơ", tớ dần dần nhận ra ước mơ của mình quá ngây thơ, và sự thật không hề giống như những con người trong các trang phóng sự tớ từng đọc. Hồi đó mỗi tháng một lần tớ cùng nhóm đến thăm Trung tâm bảo trợ xã hội 4 trên Ba Vì, Hà Tây. Thời gian đầu tớ rất hào hứng đi vận động, quyên góp bạn bè trong lớp và tất cả các mối quan hệ có thể để gom góp sách, quần áo, bánh kẹo, đồ chơi, rồi chất tất cả lên xe đạp và hùng hục chở từ nhà lên trường Luật. Nhưng rồi tớ nhận ra tất cả các vật phẩm đó không tồn tại lâu, và khi bánh kẹo đã ăn hết, nỗi khổ lại đắng chát y như cũ. Một buổi liên hoan ca hát tổ chức bởi các thanh niên đầy nhiệt huyết không giải quyết được gì. Một căn phòng được xây lên, hay được quét sơn lại bởi các tình nguyện viên nước ngoài giàu nhân ái cũng không giải quyết được gì. Cũng như những cân gạo tớ đóng góp, sau vài bữa cơm no, cũng không giải quyết được gì.
Nhưng ước mơ của tớ khủng hoảng dữ dội hơn khi tớ gặp những con người khiến tớ cảm thấy cái vòng tay mình đang đeo thật là dị hợm. Nhưng có quá nhiều thứ tớ không thể tháo bỏ khi tớ đến gần họ, cách sống, cách nghĩ, cách ăn nói của tớ không dễ dàng rút ra rồi lại đeo vào như cái vòng tay. Tớ loay hoay ở cạnh các bạn không khác tuổi tớ là mấy, nhưng đã sống một cuộc đời hoàn toàn khác tớ trên đường phố, bị giành giật, không an toàn và rất bấp bênh. Tớ không biết nói gì với cậu bạn bằng tuổi tớ nhưng chưa bao giờ được đến trường. Tớ chơi với các em bé dưới 7 tuổi, bởi vì đối với các em ý, khoảng cách với một đứa trẻ thành thị no đủ như tớ chưa hẳn là vấn đề.
Tớ dừng không đi cùng nhóm nữa vào giữa năm lớp 11. Lý do là bận học, nhưng thật ra vì ước mơ một thời của tớ bị khủng hoảng. Tớ nhận ra để giúp đỡ người khác không phải cứ đưa ra một nắm xôi là xong, bởi vì chẳng ai sống như thằng Bờm. Quan trọng hơn, tớ nhận ra tớ không biết làm thế nào để chạm vào những cuộc đời rất khác với những phần mà tớ quen.


3.
Hồi cấp 3, tớ suốt ngày le te đi dự các hội thảo du học, đọc các forum du học, và làm mọi thứ để phục vụ cho ước mơ đi du học. Tớ khóc, cười, ăn, ngủ, cãi vã với gia đình theo từng bước của quá trình nộp đơn đi du học. Cuối cùng, khi được nhận, được gia đình đồng ý, được đi máy bay lần đầu tiên, và bước vào cuộc sống, theo như trong mơ, là sẽ được gặp gỡ và tiếp xúc với rất nhiều nền văn hóa, rất nhiều kiểu người, và tớ sẽ lớn lên.
Nhưng rồi sau một vài cố gắng ban đầu để hòa nhập với những người bạn mới, tớ bỏ cuộc. Tớ nhớ như in cảm giác ghen tị khi nghe bạn Linh, đứng trong cùng một vòng tròn để mọi người làm quen với nhau, đã cất tiếng cười khanh khách và ngửa mặt lên đón nắng, và tự hỏi tại sao mình không thể cười nổi. Tớ đã bối rối, ngượng ngập, sợ hãi, buồn bực, và rồi rút lui. Có thể không phải là người khác không chấp nhận, mà chỉ là chính tớ không lại gần. Nhưng cuối cùng, tớ đã không biết làm thế nào để trở thành bạn của những người lớn lên trong nền văn hóa khác. Tớ chẳng có tình bạn sâu sắc nào với các bạn bè quốc tế trong trường sau chừng ấy năm.
Ước mơ cháy bỏng đó của tớ khi trở thành hiện thực đã giúp tớ nhận ra tớ kém thích nghi đến thế nào, và với vốn sống rất ít ỏi vì sự bao bọc và tự bao bọc quanh những con người rất giống mình, tớ đã phải tìm kiếm và chờ đợi rất chật vật mới đến được cái ngày thấy thoải mái giữa những người lạ. Chỉ là không còn gượng gạo giữa họ, nhưng tớ chưa bao giờ biết làm thế nào để chạm vào họ. Tớ cũng không biết, hay đúng ra không nhớ, là mình có bao giờ bỏ qua cơ hội để được chạm vào hay không.


4.
Học xong đại học, tớ ước mơ được làm việc với phụ nữ, với người nghèo, và lắng nghe những câu chuyện đời giản dị. Tớ tìm được tất cả những điều đó trong công việc hiện tại, bởi vì những người tớ làm cùng là phụ nữ nghèo và thường rất sẵn sàng chia sẻ. Chỉ có điều, lại một lần nữa, tớ thấy mình loay hoay bởi sự khác biệt quá lớn giữa tớ và những người tớ muốn lại gần. Tớ không biết làm thế nào để bớt vụng về, bớt vô duyên, để sự tương phản giữa cuộc sống của tớ và cuộc sống của họ không là một rào cản quá lớn.
Họ thường không biết chắc ngày mai, tháng sau, vụ tới gia đình sẽ thế nào, con cái có tiếp tục học tiếp được thêm một năm không, nhưng họ chẳng bao giờ phân vân cái gì đúng sai, tốt xấu, hay việc cuộc đời họ sẽ rẽ theo ngã nào. Hay nói khác đi, cuộc đời của những người phụ nữ ấy chông chênh ngắn hạn ổn định lâu dài, còn tớ ngược lại, không phải lo cơm ăn từng bữa áo rét từng mùa, nhưng về lâu dài lúc nào cũng hoang mang.
Không chỉ là khi các chị nói về bệnh tật của gà vịt hay làm thế nào để chọn lợn tốt. Những điều đó tớ có thể học. Tại sao tớ không thấy xa lạ khi nghe về những doanh nhân trẻ, tiến sĩ trẻ thành đạt, những bộ não, những trí thức, mà khi đứng trước những người phụ nữ ấy, tớ phải loay hoay để hiểu họ, và thấy rằng mình thật thiếu thốn, thật quá ngớ ngẩn và vụng về.
Mỗi lần tiếp xúc với những người khác mình, tớ lại lao đao. Tớ thu mình trong thế giới một màu lâu quá, nên khi bước ra khỏi nó để chạm vào những vùng đời khác, tớ khật khừng bước như người ngồi lâu bị tê chân, mới đứng lên không đi vững được.
Nhưng lần này sẽ cố gắng không bỏ cuộc như hai lần trước. Dù tớ vẫn không biết làm thế nào, vẫn thấy khó khăn và đôi khi chỉ muốn biến mất, tớ sẽ lắng nghe. Cứ nghe, có lẽ sẽ đến ngày tớ biến đổi đủ để hiểu được những người phụ nữ đơn giản ấy.


5. Hiểu được những người mình muốn hiểu có được tính là một ước mơ không nhỉ?

Thứ Hai, 22 tháng 8, 2011

"Last term, as part of the Social Studies curriculum, my son’s class went on a BMV Study Tour to Soc Son.

When my son returned home he showed me the “Meet your borrower’’ card which has a description of the family and shows what the tour fee and the excursion will go towards.

In this particular case the finance is being used to help: “Mrs Yen who earns extra money for her family by raising dogs. She was provided a loan of two million VND because she hopes to diversify her income by investing in ducks and geese for meat.”

As a representative of an animal welfare organization, and also on a personal level for both my son, I must object in the strongest terms to an organization that would support a venture where dogs are being raised/farmed for meat.

Although the woman, Mrs Yen, says she “hopes” to diversify by investing in ducks and geese, she has not said that she will stop farming dogs for meat."

Quoted from a 3 page- letter sent by a concerned mother to Bloom, the first complaint we've got.

I don't know how to think about it. On the one hand, I understand this lady's outrage. She is an animal activist, and the idea of eating dogs is already too much to tolerate, let alone raising them especially for meat. On the other hand, though I don't eat dog myself (more for taste preference than ethic reason), I understand the economic logic behind it. If there is demand, why shouldn't there be supply? Dogs are easy to raise, if you consider them for meat, not pets.

In the end, what makes it legitimate to eat other animals such as pigs, cows chickens, geese and ducks, but not dogs? Why would you object to some, but not others? Why do dogs deserve attention and struggle, but not the rest? Campaigns for pigs and chickens often aim at creating better conditions for them, but those conditions are for lives that will be taken. Animals live to be killed. Why do pigs and chickens only deserve slaughter in the end?

By the way, Im contemplating on going vegetarian. It's not easy to do it at home and I don't want to be the centre of ridicule again. But once I go away somewhere and cook for myself, I'll definitely try.

Thứ Bảy, 20 tháng 8, 2011

Trước sinh nhật một ngày, bỗng dưng nhớ chị Tư, hay đúng hơn là nhớ văn của chị. Nhớ cái giọng rủ rỉ rù rì, và nhớ cái cảm giác những dòng văn của chị mang lại cho mình. Có thể là nhớ cả chính bản thân mình khi ngồi đọc văn chị. Rồi nhớ ra sinh nhật chị Tư là 15/8. Cái hồi tình cờ phát hiện ra điều đấy đã thấy vui mừng âm ỉ, cảm giác như khi người ta phát hiện ra một người mình ngưỡng mộ có tí chút liên quan đến mình, và có cái cớ để tự nhủ: "chắc phải có gì giống nhau."

Mình bắt đầu háo hức chờ đợi từ đầu tháng, hỏi Alex ngố chắc phải hơn 10 lần "đã mua gì cho em chưa?", rồi háo hức xẹp dần như bóng bay hết hơi, đến sáng sinh nhật tỉnh dậy, như mọi khi, chờ đợi một điều gì đó thay đổi dữ dội khi người ta qua một mốc đáng kể, ví dụ như bỗng thấy mình cao lên, thông minh hơn, trưởng thành hơn chẳng hạn. Nằm thẳng cẳng khoảng nửa tiếng không thấy có gì kì diệu xảy ra, mình bò dậy và bắt đầu một ngày bình thường, nghĩ rằng "sau ngày hôm nay mình đã bước sang tuổi 23. Nghe cứ như là chuyện của ai khác."

Dạo gần đây cứ ai hỏi mình có hay đi chơi không mình sẽ bảo là "chẳng có bạn bè gì mà chơi". Tất nhiên là hay bị phản kháng vì chẳng ai bằng lòng với câu trả lời đấy cả. Nhưng mà thật sự thì bạn cũ không còn liên lạc, bạn mới không quen thêm, bạn đồng nghiệp không mang ra ngoài đời tư, bạn ở TYC thì lâu lâu mới gặp nhau một lần, nhưng mỗi lần gặp sẽ í ới rục rịch từ rất lâu, gặp xong còn bàn tàn sôi nổi nên người ngoài tưởng là nhiều lắm. Mỗi lần đi gặp bạn bè hầu như không quá 3 người một lần hẹn. Thế nên ngày sinh nhật không hề mong đợi hay sắp xếp gì để đi chơi với những ai những ai. Các bạn của mình không quen nhau. Khái niệm "nhóm bạn" không tồn tại.

Nhưng cuối cùng thì ngày sinh nhật, vẫn như mọi năm, lại là một ngày để mình được nhắc là mình được yêu thương thế nào. Dĩ nhiên không phải từ những lời chúc không dài quá 10 từ được facebook nhắc nhở, y hệt một kiểu nghĩa vụ công dân. Có kha khá lời chúc qua điện thoại của những người mình đoán đã phải lần mò tìm số điện thoại của mình trong danh sách trên google doc. Chương trình KNYT đã được post link từ hôm đó, cùng những lời chúc của các bạn thính giả mình không ngờ tới. Thư và thiếp, quà và quà (tổng cộng được 5 món: áo của bạn Hương và bạn Vũ, bánh gato của Supriya và Lain, ví của nàng Prue, móc điện thoại của My Móp, và giày của Alex ngố). Có mưa nữa, chiều hôm đó mưa tầm tã khoảng hơn một tiếng đúng lúc mình đang ngồi ăn caramen ngoài đường. Thế là đủ cho một sinh nhật của một người không-có-nhiều-bạn rồi.

Tối nay đi xe máy về trên đường thấy lành lạnh. Thế người ta gọi là tháng 8 mùa thu. Lúc ngồi ngoài vỉa hè nghe chị Zuzu nói về cái bóng đèn đối diện hắt lên vòm cây làm màu lá trong veo, mình đã ngước lên vòm cây đấy và thốt lên "mùa thu lá úa sắp rụng rồi làm sao trong veo được nữa?", rồi vụt lên trong đầu hình ảnh những tán cây chuyển màu đỏ rực. Những điều mình nhớ ở Canada và Peterborough chưa bao giờ định hình thành tên gọi, có lẽ nó là cái không khí mình thở, cái thứ không khí loãng vì có ít hơi nước và bụi, vừa trống trải vừa buồn, hoặc chỉ là những hình ảnh không tên vụt qua trong đầu như mùa thu của những tán lá đỏ vàng, thế thôi.

Đôi khi nhớ người này người nọ. Như là nhớ những dòng văn của anh Hoàng cái lúc loay hoay xoay xe ở phố cổ, hay là nhớ anh Thắng và món quà bất ngờ nhất mình nhận được từ trước đến nay lúc ngồi nghĩ về chủ đề sinh nhật và quà tặng. Nhớ bạn Prue khi đọc thư của bạn ý và lại tự hỏi mình đã làm gì để được nhận và hầu như chẳng xứng đáng với những tình cảm ấy. Nhớ bạn Gà, đôi khi, khi nghĩ rằng có một người mà sự biến mất của họ khiến cho tất cả những người còn lại trong thế giới bạn bè của mình vẫn không khiến mình thấy đủ. Nhớ Alex, lúc ngồi nghe nhạc không lời trong tiếng mưa. Nhớ Cỏ, ước giá như có thời gian để được ở bên nhau nhiều hơn, chứ không phải cứ ào ào rồi chóng vánh biến mất như thế. Rồi nỗi nhớ cũng trôi đi, vì mình không biết phải làm gì hơn.

Đã rất thành thật nghĩ rằng, rồi sẽ có lúc nào đó người ta cưới nhau chỉ để đi chơi về không phải đi thêm 20 phút nữa để được ngả lưng nghỉ ngơi, hoặc muốn nhìn mặt nhau không phải lặn lội bon chen trên những con đường khói bụi. Có nghĩa là cưới nhau cho tiện, và gặp nhau theo thói quen. Yêu nhau theo thói quen, hay nói như anh Việt, đưa nhau về cũng như một thói quen. Cũng như nỗi nhớ, lặng lẽ đến như một thói quen, nhớ hết người này đến người kia, rồi lại âm thầm rút đi, bởi vì có nhớ hay không cũng không có gì khác. Sinh nhật đến, cả sự chờ đợi và dửng dưng rồi cũng sẽ là thói quen. Mùa thu là một thói quen. Một nửa của mình nghĩ là hạnh phúc có lẽ bền chặt nhất khi được tạo dựng trên những thói quen như thế, bởi vì nó khiến mình thấy yên ổn. Nửa còn lại vẫn thỉnh thoảng nhìn lên những chiếc máy bay đang cất cánh, và không thể chối bỏ được, là mình đang nôn nao nhớ một mùa thu khác.

Thứ Năm, 18 tháng 8, 2011



If my 4 years in university teaches me anything at all, it is "always try to be critical". To be an intellectual means you don't take things at face value, but instead must utter all your strength, mind and effort to maintain a distance from reality and be able to criticize it.


As I work in a start-up social enterprise with like-minded people, young and enthusiastic, it always looks like what we are doing is definitely good, if not amazing. Here are some of the benefits that are cited most often:
- Our unique model can tap in the enormous potential of tourism and bring benefit directly to people who most need it
- But unlike community-based tourism, where local people are trained to provide services, we don't make the people we work with depend on tourism (build restaurants, hotels or home stay program), therefore if tourists ever decide not to come to this particular area anymore, it won't pose any serious problem
- Loans provided to women can help them develop their business at home, and less involve in risky jobs, thus their children can benefit as well
- Tourists can experience the most authentic experience and feel good about themselves for knowing that they have contributed to make a difference, while local people can access credit with a low-interest and avoid the trouble of paperwork they usually deal with when apply for loan in government's banks.


But everything has its two sides, even the best model with the most genuine and altruistic intention. I don't mean to find something to criticize and make myself look smart, but there are some serious concerns that shouldn't be overlooked, even if they are unavoidable


1. The power relation: As a rule of thumb, power stays with those who have money. We (a.k.a a group of foreigners) have the power to decide who get the loan, and who won't. We assess them, ask them questions, look into their house, evaluate their belongings and keep checking on them after the loan has been disbursed. The borrowers are put into a skew relation, where they don't have a say. Of course they can always refuse a loan, but if they desperately want it but someone decides they are not eligible (that "someone" can be anyone participating in the screening process before us, i.e. the Women's union, heads of village or our local partner), they have no power to change that decision.


2. Related point: Exposure. Having strangers walk into their house, ask them intimate questions about their life, their family, their past, their choice, accident, bad luck, mistakes, problems, things they like, hope, want and feel sorry for, demand honest answer from them and record almost everything they say, is quite intimidating sometimes. Even though shyness is usually explained away by the women's little interaction with foreigners, something natural and will go away as they get more used to foreigners, but it's not necessary so. Everyone has something they don't want to talk about, and to expose their poorness, their small house with no furniture, and their pants-less, shoes-less son and paralytic old mother to people they know for sure are much wealthier, and they are very much a source for curiosity as well as sympathy, is certainly not so comfortable.
A crucial part of our work is to take regular updates from borrowers who already get their loans. This keeps the relationship close, and allow us to interfere in time if something goes wrong, but I suppose some borrowers will feel like they are being kept in check, especially as we don't call them beforehand but just drop by. The logic behind is if we call, they may stay home wait for us, while we don't want to bother them or stop them from working. But on the other hand, though no one ever says it, I don't know if some borrowers ever think we appear out of blue so that they can't hide anything from us.


3. Dignity: Some try to negotiate the amount of loan, because frankly, with the crazy inflation rate, 2 million is not enough for any serious investment. We all know that but we can't afford to give out bigger loan at this stage. But some others, when asked, hesitate to tell their problems, because they don't want to look like they are asking us to feel pity for them.


4. Some women are single mothers, but some are with their husbands. We have seen women doing tough labour from morning to evening in the fields while their husbands drink around the village. Our principal is to loan to women only. For single women, it is easier to handle this money. But for married women, we have cases when their husbands interfere with the loan, for example they don't let their wives take it, because they say it is too little, but the worst case is the husband drinks away all the money. And because they are the one who sign the loan contract, the burden again rests on their shoulders.


5. Psychological burden: to be in debt, no matter how small the interest rate and how understanding the lenders are, they still can't be at peace, especially this loan involve local authority guaranteeing on their behalf and again, foreigners. I just imagine it should be much less pressure if they lend the same amount of money from their relatives or friends.


6. To welcome foreigners in their house means they will be the centre of discussion for their neighbours in a long while, because in rural areas everyone knows what happens in everyone else's house. People will gossip about them, or they will even demand a free meal, because the borrowers must have received a handsome amount of money from those rich white people, and they might not believe if these women deny. Vietnamese, especially Vietnamese women have a tendency to avoid attention, and having a big group of guests from different countries to their house do exactly the opposite. You have just brought yourself to the spotlight, lady!


7. After receiving the loan, they will be monitored. Their information is kept on file. Their pictures will be sent to people. Why their daughter has recently dropped out of school, for our genuine interest in helping, they must explain. To get the loan is to be in a commitment, and they may find themselves under control more than they would like to be.


8. Ideally, after finishing the first loan, all borrowers can reinvest with the profit they make and apply for another, higher loan. But many times they spend all the profit made on children's tuition or something more urgent than a reinvestment. With no money on hands, they start from zero again and the whole model fails because a sustainable impact must last longer than three months, and it's only possible if the profit is reinvested and produce bigger profit for the next round. With no surplus, the borrowers get back to the first point and no difference is made.


That's it for now. I will come back and add in more if something else comes later




Thứ Ba, 16 tháng 8, 2011

Birthday is a day to receive and feel love. Something like this:

Thứ Hai, 15 tháng 8, 2011

After one month and a half working at Bloom, now I:


- am addicted to the scent of rice field
- am used to having back pain and sore arms from driving too long on a motorbike
- can drive at 80km/h on highway
- at least 3 shades darker than I was back in Canada
- can translate simultaneously Vietnamese - English
- know basic stuff about agricultural activities, especially animal farming
- go to the countryside 2-3 times a week
- still have a terrible sense of direction and constantly lost
- think "going through the traffic in Ha Noi is a pain" twice a day on my 1 hour-trip from home to work
- have a lot of time to think (when I am on roads), but no time to read and write
- go to bed at 11, sometimes 9pm, if I am too exhausted
- meet people from different countries every Sunday
- have some cultural exchange every week
- learn something new everyday
- work from 7am - 7pm some days, and do nothing some other days
- don't have a 5-9 job, thus, don't have a fixed schedule, thus, don't know beforehand what is coming the week after
- speak more English than Vietnamese sometimes
- haven't been out in the evening much because by then I would be too tired of being on a motorbike already
- start feeling a bit too comfortable and less excited to go through similar stages of a tour
- feel like lying about my age when asked, because people always comment I am too young
- discover that I share a lot with some teammates, especially family's disapproval of decision to join Bloom
- less likely to eat at the "right" time, because when I eat depends on where I am at the moment
- have been teased, mocked and harassed for being with a group of Tay
- have a few more heated "discussion" about jobs with family
- love Vietnamese rural women more
- feel helpless, angry, frustrated, inspired and happy, depending on how the borrowers are doing
- can appreciate ordinary beauty better, thanks to the excited eyes of foreigners I surround myself with
- have been learning to deal with different people, from drivers to local People's Committee
- haven't really been able to use the theory I learnt in university effectively
- wish I have more time to reflect on things
- am not very creative or innovative
- still haven't made a lot of friends, and find myself a bit lonely at times
- aware that my teammates, tour guests and myself are in the position of power in the interaction with the borrowers as we have money in hands to give out loan, and the sheer facts of being foreigners (or being with foreigners in my case), but not at all the same when it comes to local authority
- am annoyed sometimes how the government staffs, directly or indirectly (by being uncooperative or just difficult) demand money (from Bloom) for their supposed-to-be free service for their own people
- hate seeing men sitting around drinking their lives away while women work at back-breaking jobs all day long
- find the women I've talked with optimistic, accepting, strong, helpless, content, poor (of course), hopeful, desperate, in pain, struggling, confused, and so much more
- was told by one of my teammates (technically my boss because he is the highest and I am the lowest on hierarchy) that I have the ability to relate to many different kinds of people, which I was glad to hear
- can enjoy moonlight spread on a field and sunset over mountains, something I used to imagine wouldn't be possible once I come back to Vietnam
- am doing what I've always wanted, namely go into villages, sit down and listen to stories. Quite amazed at that because I've thought that dream won't happen anytime in the near future. Now it has become true!